Ruhullah Sinan TEN\u015e\u0130<\/p>\n\n\n\n
Cezaevleri \u00fczerine konu\u015fulurken genellikle i\u00e7eridekilerden s\u00f6z edilir. Ka\u00e7 ki\u015finin tutuklu oldu\u011fu, hangi su\u00e7lardan h\u00fck\u00fcm giydi\u011fi, cezaevi ko\u015fullar\u0131, infaz d\u00fczenlemeleri ve g\u00fcvenlik politikalar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r yani toplum a\u00e7\u0131s\u0131ndan mahpuslar ve mahpuslarla ilgili konular istatistiki bilgiden \u00f6te de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n
Fakat cezaevlerinin \u00f6n\u00fcnde bekleyen insanlar \u00e7o\u011fu zaman bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131l\u0131r. Oysa her cezaevinin \u00f6n\u00fcnde, g\u00f6r\u00fcnmeyen bir ba\u015fka toplumsal ger\u00e7eklik vard\u0131r. O ger\u00e7eklik; annelerin g\u00f6zlerinde, \u00e7ocuklar\u0131n sessizli\u011finde, e\u015flerin bitmeyen yolculuklar\u0131nda ve ailelerin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r y\u00fckte sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Hukuk, cezan\u0131n \u015fahsili\u011finden s\u00f6z eder. Buna g\u00f6re i\u015flenen su\u00e7un sorumlulu\u011fu yaln\u0131zca failine aittir. Ancak cezaevi kap\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde ya\u015fanan hayat, bu ilkenin pratikte ne kadar a\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc mahpusluk \u00e7o\u011fu zaman yaln\u0131zca bir ki\u015finin de\u011fil, b\u00fct\u00fcn bir ailenin hayat\u0131n\u0131 ku\u015fatan bir s\u00fcrece d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Demir kap\u0131lar kapan\u0131rken i\u00e7eride bir mahpus yarat\u0131l\u0131r. Ancak ayn\u0131 anda d\u0131\u015far\u0131da da g\u00f6r\u00fcnmez mahpuslar olu\u015fur. Ne bir mahkeme karar\u0131yla ne de bir h\u00e2kim h\u00fckm\u00fcyle… Yaln\u0131zca sistemin do\u011fal sonucu olarak.<\/p>\n\n\n\n
Modern hukuk sistemleri cezay\u0131 bireysel bir yapt\u0131r\u0131m olarak tan\u0131mlar. Ancak ceza infaz mekanizmalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7o\u011fu zaman toplumsald\u0131r. Cezaevine giren ki\u015finin ailesi ekonomik g\u00fcvencesini kaybedebilir, sosyal \u00e7evresinden d\u0131\u015flanabilir ve uzun y\u0131llar s\u00fcrecek bir belirsizlik i\u00e7inde ya\u015famaya mahk\u00fbm olabilir.<\/p>\n\n\n\n
Bir baban\u0131n tutuklanmas\u0131, \u00e7ocu\u011fun hayat\u0131nda kapanmas\u0131 zor bo\u015fluklar yarat\u0131r. Bir annenin cezaevine konulmas\u0131 yaln\u0131zca onun \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 anlam\u0131na gelmez; ayn\u0131 zamanda bir ailenin b\u00fct\u00fcn dengelerinin sars\u0131lmas\u0131 demektir. Bir e\u015fin h\u00fck\u00fcm giymesi geride kalanlar\u0131n omuzlar\u0131na ekonomik ve psikolojik a\u00e7\u0131dan a\u011f\u0131r y\u00fckler bindirir.<\/p>\n\n\n\n
Bu durum tesad\u00fcfi de\u011fildir. Cezaevi sistemi, yaln\u0131zca mahpusu de\u011fil onunla ili\u015fkili b\u00fct\u00fcn toplumsal a\u011f\u0131 etkileyen sonu\u00e7lar \u00fcretmektedir. Bu nedenle cezaevi meselesi yaln\u0131zca hukuk\u00e7ular\u0131n de\u011fil, sosyologlar\u0131n, psikologlar\u0131n, insan haklar\u0131 savunucular\u0131n\u0131n ve toplumun tamam\u0131n\u0131n meselesi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Son y\u0131llarda bir\u00e7ok \u00fclkede oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye’de de g\u00fcvenlik eksenli politikalar kamusal ya\u015fam\u0131n bir\u00e7ok alan\u0131nda belirleyici h\u00e2le gelmi\u015ftir. Ceza infaz sistemi de bu anlay\u0131\u015ftan ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildir. Daha fazla cezaevi, daha y\u00fcksek duvarlar, daha s\u0131k\u0131 denetim mekanizmalar\u0131 ve daha kat\u0131 infaz uygulamalar\u0131 \u00e7o\u011fu zaman kamu g\u00fcvenli\u011fi ad\u0131na savunulmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Ancak g\u00fcvenlik s\u00f6yleminin g\u00f6lgesinde kalan temel bir soru vard\u0131r: Bu politikalar\u0131n insan\u00ee maliyeti nedir?<\/p>\n\n\n\n
Bir toplum, g\u00fcvenli\u011fi art\u0131r\u0131rken insan onurunu ne \u00f6l\u00e7\u00fcde koruyabilmektedir?<\/p>\n\n\n\n
Bu soru \u00f6zellikle mahpus yak\u0131nlar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 deneyimlerde somutla\u015fmaktad\u0131r. Saatler s\u00fcren yolculuklar, uzun bekleyi\u015fler, ekonomik fedak\u00e2rl\u0131klar ve s\u00fcrekli bir \u00f6zlem h\u00e2li, g\u00fcvenlik politikalar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnmeyen maliyetleridir. Resm\u00ee raporlarda yer almayan bu bedeller, her g\u00f6r\u00fc\u015f g\u00fcn\u00fcnde yeniden \u00f6denmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Tecrit \u00e7o\u011fu zaman cezaevi i\u00e7indeki bir uygulama olarak de\u011ferlendirilir. Oysa tecrit yaln\u0131zca d\u00f6rt duvar aras\u0131nda ya\u015fanan bir olgu de\u011fildir. Toplumun mahpus yak\u0131nlar\u0131na yakla\u015f\u0131m\u0131 da \u00e7o\u011fu zaman bir t\u00fcr sosyal tecrit \u00fcretmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Bir\u00e7ok aile, yak\u0131nlar\u0131n\u0131n cezaevinde bulunmas\u0131 nedeniyle damgalanma korkusuyla ya\u015famaktad\u0131r. Baz\u0131lar\u0131 kom\u015fular\u0131ndan uzakla\u015fmakta, baz\u0131lar\u0131 i\u015f yerlerinde ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011framakta, baz\u0131lar\u0131 ise \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 koruyabilmek i\u00e7in sessizli\u011fi tercih etmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Bu sessizlik, bireysel bir tercih olmaktan \u00e7ok toplumsal bask\u0131n\u0131n sonucudur.<\/p>\n\n\n\n
Su\u00e7 bireysel olmas\u0131na ra\u011fmen, toplum \u00e7o\u011fu zaman mahpusun ailesini de yarg\u0131lamaktad\u0131r. B\u00f6ylece hukuken \u015fahsi olmas\u0131 gereken ceza, sosyal hayatta kolektif bir cezaland\u0131rma bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Cezaevlerinin en sessiz ma\u011fdurlar\u0131 \u00e7ocuklard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Onlar ne mahkeme salonlar\u0131nda savunma yaparlar ne de haklar\u0131nda karar verilir. Ancak verilen her karar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ya\u015famak zorunda kal\u0131rlar. Bir ebeveynin yoklu\u011fu yaln\u0131zca fiziksel bir eksiklik de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda duygusal, sosyal ve psikolojik bir bo\u015fluk yarat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Babas\u0131n\u0131n ya da annesinin cezaevinde oldu\u011funu bilen bir \u00e7ocuk, \u00e7o\u011fu zaman a\u00e7\u0131klayamad\u0131\u011f\u0131 bir y\u00fck ta\u015f\u0131r. Okulda, arkada\u015f \u00e7evresinde veya g\u00fcndelik ya\u015famda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorulara cevap vermekte zorlan\u0131r. Bazen susar, bazen i\u00e7ine kapan\u0131r, bazen de \u00f6fkeyle tepki verir.<\/p>\n\n\n\n
Toplumun ceza politikalar\u0131 \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmalarda \u00e7ocuklar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bu g\u00f6r\u00fcnmez travmalar \u00e7o\u011fu zaman yeterince dikkate al\u0131nmaz. Oysa adalet yaln\u0131zca su\u00e7luyu cezaland\u0131rmakla de\u011fil, masumlar\u0131 korumakla da ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n
Cezaevi tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n en kritik ba\u015fl\u0131klar\u0131ndan biri de hasta mahpuslard\u0131r. \u0130nsan haklar\u0131 \u00f6rg\u00fctleri ve hukuk \u00e7evreleri uzun y\u0131llard\u0131r sa\u011fl\u0131k hakk\u0131na eri\u015fim, tedavi s\u00fcre\u00e7leri ve ya\u015fl\u0131 mahpuslar\u0131n durumu konusunda \u00e7e\u015fitli ele\u015ftiriler dile getirmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Bu tart\u0131\u015fmalar yaln\u0131zca hukuki de\u011fil, ayn\u0131 zamanda vicdani bir meseledir.<\/p>\n\n\n\n
Bir toplumun ahlaki seviyesi, en g\u00fc\u00e7l\u00fc olanlara nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131yla de\u011fil; en k\u0131r\u0131lgan durumda bulunan insanlara nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131yla \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Cezaevinde bulunan ya\u015fl\u0131lar\u0131n, a\u011f\u0131r hastalar\u0131n ve \u00f6zel ihtiya\u00e7lar\u0131 bulunan ki\u015filerin durumu bu nedenle yaln\u0131zca bir infaz konusu de\u011fildir; insanl\u0131k onurunun s\u0131nand\u0131\u011f\u0131 bir aland\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Mahpus yak\u0131nlar\u0131n\u0131n hik\u00e2yesi yaln\u0131zca ac\u0131n\u0131n hik\u00e2yesi de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda sabr\u0131n, dayan\u0131\u015fman\u0131n ve direncin hik\u00e2yesidir.<\/p>\n\n\n\n
Cezaevlerinin \u00f6n\u00fcnde bekleyen insanlar, \u00e7o\u011fu zaman g\u00f6r\u00fcnmez bir m\u00fccadele y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Bir g\u00f6r\u00fc\u015f g\u00fcn\u00fc i\u00e7in g\u00fcnlerce haz\u0131rl\u0131k yaparlar. K\u0131sa bir telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesini haftalarca beklerler. Bir mektubun ula\u015fmas\u0131n\u0131 umut ederler. Bazen y\u0131llarca s\u00fcren ayr\u0131l\u0131klara ra\u011fmen aile ba\u011flar\u0131n\u0131 korumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n
Bu nedenle demir kap\u0131lar\u0131n \u00f6n\u00fcndeki bekleyi\u015f yaln\u0131zca bir \u00f6zlem h\u00e2li de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda insan\u0131n sevdikleriyle kurdu\u011fu ba\u011f\u0131 koruma m\u00fccadelesidir.<\/p>\n\n\n\n
Cezaevleri bir toplumun adalet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 yans\u0131tan aynalard\u0131r. Ancak o aynaya yaln\u0131zca i\u00e7eriden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda eksik bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ortaya \u00e7\u0131kar. Ger\u00e7ek tabloyu g\u00f6rebilmek i\u00e7in demir kap\u0131lar\u0131n \u00f6n\u00fcne de bakmak gerekir.<\/p>\n\n\n\n
Orada bekleyen anneler vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Orada b\u00fcy\u00fcyen \u00e7ocuklar vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Orada yoksulla\u015fan aileler, yaln\u0131zla\u015fan e\u015fler ve y\u0131llar\u0131n\u0131 yolculuklarda t\u00fcketen insanlar vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
E\u011fer ceza ger\u00e7ekten \u015fahsiyse, toplumun ve devletin kendisine \u015fu soruyu sormas\u0131 gerekir:<\/p>\n\n\n\n
Bir ki\u015fiyi cezaland\u0131r\u0131rken ka\u00e7 ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 da cezaland\u0131r\u0131yoruz?<\/p>\n\n\n\n
Demir kap\u0131lar\u0131n \u00f6n\u00fcnde bekleyenlerin hik\u00e2yesi, bu sorunun h\u00e2l\u00e2 tam olarak cevaplanamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Ve belki de ger\u00e7ek adalet aray\u0131\u015f\u0131 tam burada ba\u015flamaktad\u0131r; duvarlar\u0131n ard\u0131nda de\u011fil, o duvarlar\u0131n \u00f6n\u00fcnde bekleyen insanlar\u0131n g\u00f6zlerinde.<\/p>\n\n\n\n
Hukuk sistemi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6yle bir “su\u00e7lu” \u00e7e\u015fidi vard\u0131r ki, belki de sistem a\u00e7\u0131s\u0131ndan en tehlikeli “su\u00e7lu” odur. T\u00fcrkiye\u2019de bu su\u00e7lu t\u00fcr\u00fcne siyasi su\u00e7lu denir. Siyasi su\u00e7lu diye tabir edilen ki\u015finin yakalanma, soru\u015fturma, yarg\u0131lama ve cezan\u0131n infaz s\u00fcreci adli su\u00e7lulara g\u00f6re \u00e7ok daha farkl\u0131 bir bi\u00e7imde ilerler. \u00d6zellikle 80\u2019li ve 90\u2019l\u0131 y\u0131llarda Siyasi su\u00e7lu diye tabir edilen ki\u015finin ailesiyle birlikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 evi bir gece yar\u0131s\u0131 operasyonu ile a\u011f\u0131r silahlarla bas\u0131labilir (ki bu uygulama bug\u00fcn de kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilmektedir) ve bu eve \u00f6rg\u00fct evi muamelesi yap\u0131labilirdi. Yetmezmi\u015f gibi ailesinin g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde i\u015fkence edilerek emniyete g\u00f6t\u00fcr\u00fclebilir ve polis bu evde a\u011f\u0131r silahlarla kamp kurup eve her gelene \u00f6rg\u00fct \u00fcyesi muamelesi yapabilirdi. Evi bas\u0131lan siyasi su\u00e7lu aylarca i\u015fkence alt\u0131nda kalarak ailesine hi\u00e7bir bilgi de verilmeyebilirdi. Hukukun kadim kurallar\u0131ndan bir tanesi olan “Su\u00e7un \u015fahsili\u011fi” ilkesi daha ilk andan itibaren ayaklar\u0131na alt\u0131na al\u0131nmaya ba\u015flanm\u0131\u015f olurdu.<\/p>\n\n\n\n
Karanl\u0131k bir d\u00f6neme girdi\u011finiz g\u00fcnlerinde bunu ya\u015fad\u0131ysan\u0131z siz art\u0131k bir siyasi mahpus yak\u0131n\u0131 olmaya adays\u0131n\u0131z demektir ve \u00e7o\u011funlukla adayl\u0131\u011f\u0131n\u0131z tescillenir ve bir anda bir siyasi mahpus yak\u0131n\u0131 oluverirsiniz. \u00d6n\u00fcn\u00fczde art\u0131k uzun ve \u00e7ileli bir yol vard\u0131r. Bu yol kimi zaman cezaevi yoludur kimi zaman mahkeme yoludur. Derken yarg\u0131lama ba\u015flar hem de yak\u0131n\u0131 oldu\u011funuz ki\u015fi Devlet G\u00fcvenlik Mahkemesinde yarg\u0131lan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Yarg\u0131lama s\u00fcreci ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda ailenin i\u00e7inde bir miktar umut ama daha \u00e7ok endi\u015fe duygular\u0131 sal\u0131narak gezer. Umut diyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc aile, g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nan ferdinin asl\u0131nda t\u00fcm\u00fcyle masum oldu\u011funa inan\u0131r ve bir sonra ki duru\u015fmada tahliye edilece\u011fine dair inanc\u0131n\u0131 uzun y\u0131llar s\u00fcren yarg\u0131lama i\u00e7erisinde ki her duru\u015fmada yeniler. Endi\u015fe ise adalet sistemine olan inanc\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan dolay\u0131 ayr\u0131ca g\u00f6zalt\u0131 ve sorgu s\u00fcre\u00e7lerinde ki haks\u0131z hukuksuz ve dahi vicdani-insani t\u00fcm erdem ve de\u011ferlerden yoksun uygulamalardan kaynakl\u0131 olarak ferdine uzun s\u00fcren bir mahpus hayat\u0131n\u0131n bi\u00e7ilmesinden dolay\u0131 y\u0131llar y\u0131l\u0131 endi\u015fe ta\u015f\u0131r ki iflas\u0131n e\u015fi\u011finde olan hukuk sisteminin, ad\u0131yla nam salm\u0131\u015f “28 \u015eubat” brifingli yarg\u0131s\u0131n\u0131n eline d\u00fc\u015ft\u00fcyseniz vay halinize. Sonras\u0131nda b\u00fcnyesinde askeri h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131n yer almas\u0131ndan ve hukuka ayk\u0131r\u0131 bir\u00e7ok “brifingli” kararlar veren Devlet G\u00fcvenlik Mahkemeleri kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olsa da bu mahkemenin verdi\u011fi kararlarla nice hayatlar solmu\u015f oldu. Ancak garabet, Devlet G\u00fcvenlik Mahkemelerinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla bitmemi\u015f, yerine gelen \u00f6zel yetkili mahkemeler ise yeni hukuk katliamlar\u0131na imza atm\u0131\u015ft\u0131. Yani Devlet G\u00fcvenlik Mahkemeleri yap\u0131s\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131larak ve ad\u0131 de\u011fi\u015ftirilerek “Hukuk Sistemine” k\u00fc\u00e7\u00fck bir makyaj yap\u0131lm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n
Bir mahpus yak\u0131n\u0131 i\u00e7in cezaevi s\u00fcre\u00e7leriyle ilgili \u00e7ok \u015fey yaz\u0131labilir, konu\u015fulabilir ve hatta filmler bile \u00e7ekilebilir. \u00d6yle ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klar vard\u0131r ki anlat\u0131l\u0131rsa e\u011fer birka\u00e7 sezonluk dizi bile \u00e7ekilebilir. Ancak bir siyasi mahpus yak\u0131n\u0131 i\u00e7in \u00f6yle zamanlar vard\u0131r ki hi\u00e7bir “sanatsal” veya “d\u00fc\u015f\u00fcnsel” \u00e7al\u0131\u015fma o zamanlar\u0131 ifade etmekte yeterli olamaz.<\/p>\n\n\n\n
28 \u015eubat d\u00f6nemleri y\u0131llar y\u0131l\u0131d\u0131r konu\u015fulur. Hatta her y\u0131l 28 \u015eubat\u2019ta y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fc m\u00fcnasebetiyle STK\u2019lar bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 yapar baz\u0131 yazar-\u00e7izerler o d\u00f6neme at\u0131fla analizler yap\u0131p 28 \u015eubat\u2019\u0131 unutturmamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r h\u00fclasa-i kelam o g\u00fcnlerin edebiyat\u0131 yap\u0131l\u0131r. Ancak mahpus yak\u0131nlar\u0131n\u0131n haf\u0131zas\u0131nda ise o kaos g\u00fcnlerinde g\u00f6r\u00fclen zul\u00fcm ve ezalardan \u00f6te korku duvarlar\u0131na toslam\u0131\u015f dostlar\u0131n\u0131n tav\u0131rlar\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. “M\u00fcsl\u00fcman Siyasi Mahpus” yak\u0131n\u0131 olmak o g\u00fcnlerde c\u00fczaml\u0131 muamelesi g\u00f6rmek i\u00e7in yeterli bir sebepti. \u00c7\u00fcnk\u00fc mahpus yak\u0131n\u0131 Mahpus yak\u0131n\u0131 olmas\u0131ndan dolay\u0131 polis g\u00f6zetiminde olabilir, takip ediliyor olabilirdi ve bu nedenle kendisiyle kurulan her ili\u015fki; memursa i\u015finden olmas\u0131na, esnafsa vergi memurlar\u0131n\u0131n baz\u0131 yerlerde belediye zab\u0131tas\u0131n\u0131n tepesine binmesine sebep olabilirdi. Nihayetinde toslanan bu korku duvarlar\u0131, vicdan\u0131n sesini bast\u0131rarak sistemin ezip ge\u00e7ti\u011fi mahpusu ve yak\u0131n\u0131n\u0131 bir sel\u00e2mdan bile mahrum kalmas\u0131na sebep olurdu. Aliya \u0130zzetbegovi\u00e7\u2019in “Ve her \u015fey bitti\u011finde hat\u0131rlayaca\u011f\u0131m\u0131z \u015fey d\u00fc\u015fmanlar\u0131m\u0131z\u0131n s\u00f6zleri de\u011fil, dostlar\u0131m\u0131z\u0131n sessizli\u011fi olacakt\u0131r” s\u00f6z\u00fc tam da bu durumu ifade ediyor olsa gerek.<\/p>\n\n\n\n
Hak ihlalleri konusu devlet kar\u015f\u0131s\u0131nda korumas\u0131z olan her bireyin hayat\u0131n\u0131n her alan\u0131nda m\u00fctemadiyen kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 bir olgudur. Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc yerine g\u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn hukukunun \u00fcst\u00fcn oldu\u011fu her d\u00fczende hak ihlalleri bir olay olmaktan \u00e7\u0131kar bir olgu haline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Haks\u0131z ve hukuksuz ve hatta mesnetsiz yere onlarca y\u0131l mahpusluk \u00e7ekenlerin yak\u0131nlar\u0131 da bu d\u00fczenden nasibini al\u0131r. \u00d6zellikle siyasi mahpus yak\u0131n\u0131ysan\u0131z hayat\u0131n\u0131z\u0131n bir\u00e7ok evresinde “Sak\u0131ncal\u0131 Piyade” muamelesi g\u00f6rmeniz ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Bazen basit bir GBT kontrol\u00fcnde, bazen okul hayat\u0131n\u0131zda, bazen s\u0131radan bir i\u015finizi g\u00f6rece\u011finiz resmi bir dairede Siyasi Mahpus Yak\u0131n\u0131 oldu\u011funuz y\u00fcz\u00fcn\u00fcze \u00e7arp\u0131labilir ve maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131z muamele “\u00f6tekinin” g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir muameledir.<\/p>\n\n\n\n
Ancak her hafta gitti\u011finiz g\u00f6r\u00fc\u015f g\u00fcn\u00fcnde adli mahpuslardan farkl\u0131 olarak ta birtak\u0131m uygulamalara maruz kalabilirsiniz. \u00d6rne\u011fin baz\u0131 g\u00f6revliler size daha sert davranabilir veya ne kanunda ne de y\u00f6netmelikte olmayan keyfi bir uygulamay\u0131 \u00f6n\u00fcn\u00fcze koyabilir. Onlarca g\u00fcvenlik \u00f6nleminden ge\u00e7ip g\u00f6r\u00fc\u015f alan\u0131na vard\u0131\u011f\u0131n\u0131zda baz\u0131 g\u00f6revliler taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fc\u015f esnas\u0131nda s\u0131k s\u0131k s\u00f6zl\u00fc tacize de u\u011frayabilirsiniz. Veya evlad\u0131n\u0131z\u0131 dedesini ziyarete g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde yan\u0131n\u0131zda olan bir bebek battaniyesi “G\u00fcvenlik” gerek\u00e7esiyle elinizden al\u0131nabilir. Onlarca hukuksuz uygulamalardan birka\u00e7 tanesi olan bu uygulamalara itiraz etti\u011finizde ise ya mahpus olan yak\u0131n\u0131n\u0131z\u0131n kantin hakk\u0131 t\u00fcrl\u00fc bahanelerle engellenir veya olay b\u00fcy\u00fcrse bizzat siz savc\u0131l\u0131k soru\u015fturmas\u0131 ge\u00e7irebilirsiniz. Bu iki y\u00f6ntemden birini uygulamak ise tamamen orada ki g\u00f6revlilerin vicdan\u0131na kalm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Uzun s\u00fcreli bir mahpus yak\u0131n\u0131ysan\u0131z e\u011fer \u00fclkede i\u015f, e\u011fitim ve seyahat ama\u00e7l\u0131 gezdi\u011finiz \u015fehirler d\u0131\u015f\u0131nda mutlaka birka\u00e7 \u015fehir daha g\u00f6receksiniz demektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc mahpus yak\u0131n\u0131 olmak ayn\u0131 zamanda \u015fehir \u015fehir gezmek demektir. G\u00f6r\u00fc\u015fe gitti\u011finizde kay\u0131t yapmak i\u00e7in kimli\u011finizi uzatt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda g\u00f6revli taraf\u0131ndan yak\u0131n\u0131n\u0131z\u0131n ba\u015fka bir cezaevine s\u00fcrg\u00fcne gitti\u011fini \u00f6\u011frenmek her an m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunu \u00f6\u011frendi\u011finiz vakit kafan\u0131zda \u015fim\u015fekler \u00e7akar \u00e7\u00fcnk\u00fc nakil \u015fartlar\u0131 \u00f6ylesine k\u00f6t\u00fcd\u00fcr ki yak\u0131n\u0131n\u0131z\u0131n bu a\u011f\u0131r \u015fartlara nas\u0131l dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131-dayanaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flars\u0131n\u0131z. \u00d6rne\u011fin \u00f6nceden haber verilmeksizin Mu\u015f Cezaevinden Edirne cezaevine s\u00fcrg\u00fcn edilen mahpusun sabah \u00e7ok erken saatlerde h\u00fccresine-ko\u011fu\u015funa gelinir sadece k\u00fc\u00e7\u00fck valiz toplamas\u0131na m\u00fcsaade edilir ve elleri kelep\u00e7eli Ring arac\u0131yla kuru bir bank \u00fczerinde saatler hatta bazen g\u00fcn\u00fc a\u015fan yolculuklarla gidece\u011fi cezaevine var\u0131r. Molalarda g\u00fcvenlik gerek\u00e7esiyle ara\u00e7tan indirilmez, ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lanmaz tam eziyet seyahati ya\u015fat\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca ba\u015fka mahk\u00fbmlar varsa ring arac\u0131nda ve onlarda yol \u00fczerinde ki ba\u015fka cezaevlerine nakil edilecekse bu eziyet resmi prosed\u00fcrlerden ve zaman kayb\u0131ndan dolay\u0131 katlanm\u0131\u015f olur. Yan\u0131na di\u011fer e\u015fyalar ve varsa hesab\u0131ndaki paras\u0131 da verilmez. Bir mahpus yak\u0131n\u0131 olarak bunlar\u0131 bildi\u011finiz i\u00e7in i\u00e7inizi s\u0131k\u0131nt\u0131lar basar ve bir an \u00f6nce yak\u0131n\u0131n\u0131z\u0131n gitti\u011fi cezaevini aray\u0131p g\u00f6r\u00fc\u015f g\u00fcn\u00fcn\u00fc \u00f6\u011frenip ilk g\u00f6r\u00fc\u015f g\u00fcn\u00fcnde yollara d\u00fc\u015fersiniz.<\/p>\n\n\n\n
Ayr\u0131ca \u015fehir \u015fehir gezen mahpusu yak\u0131nlar\u0131 bazen evlerini de o \u015fehre ta\u015f\u0131r hele ki i\u00e7eride ki mahpus bir aile babas\u0131ysa \u015fehir de\u011fi\u015ftirme fikri daha a\u011f\u0131r basar. Dolay\u0131s\u0131yla mahpus yak\u0131n\u0131 i\u00e7 g\u00f6\u00e7 sosyolojisinin bir par\u00e7as\u0131 haline geliverir. Yeni ta\u015f\u0131n\u0131lan \u015fehre al\u0131\u015fmak yeni bir d\u00fczen kurmak ise ayr\u0131ca me\u015fakkatli bir s\u00fcre\u00e7tir. Bu s\u00fcre\u00e7 ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011fu i\u00e7in ayr\u0131 bir yaz\u0131n\u0131n konusu olabilir.<\/p>\n\n\n\n
Cezaevleri Hz. Yusuf k\u0131ssas\u0131na atfen \u0130slami camia i\u00e7erisinde Medrese-i Yusufiye olarak da an\u0131l\u0131r. Cezaevi bir mahpus i\u00e7in zaman\u0131n bollu\u011fundan dolay\u0131 okuma faaliyetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bulunmaz bir f\u0131rsatt\u0131r ayr\u0131ca i\u00e7eride farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrel faaliyetler de y\u00fcr\u00fct\u00fclebilir. Mahpus yak\u0131nlar\u0131 i\u00e7inde bir e\u011fitim s\u00fcrecinden s\u00f6z edilebilir. Bu e\u011fitim s\u00fcreci okuma faaliyetinden ziyade ya\u015fayarak ve tecr\u00fcbe ederek tamamlan\u0131r. \u00d6rne\u011fin e\u015fini cezaevi kap\u0131s\u0131n\u0131n ard\u0131na g\u00f6ndermi\u015f bir kad\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n hayat\u0131n\u0131 idame ettirmek ve e\u015fini i\u00e7eride kimseye muhta\u00e7 etmemek i\u00e7in i\u015f hayat\u0131na at\u0131l\u0131p ia\u015fesini temin etmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131nda i\u015f hayat\u0131n\u0131n kurallar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015f olur. Babas\u0131n\u0131 cezaevi kap\u0131lar\u0131n\u0131n ard\u0131na g\u00f6nderen bir \u00e7ocuk babas\u0131ndan almas\u0131 gereken hayata dair bir\u00e7ok e\u011fitimi d\u00fc\u015fe kalka kendisi \u00f6\u011frenmek zorunda kalabilir. Bu \u00f6rnekleri, ya\u015fanm\u0131\u015f \u00f6rnekleri vererek \u00e7o\u011faltmak m\u00fcmk\u00fcn ancak mahpus yak\u0131nlar\u0131n\u0131n ya\u015fayarak ve tecr\u00fcbe ederek \u00f6\u011frendi\u011fi hayata dair bir\u00e7ok \u015fey onlar\u0131 \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131lar. Bu nedenle Medrese-i Yusufiye\u2019nin tek \u00f6\u011frencisi mahpuslar de\u011fil, mahpus yak\u0131nlar\u0131 da bu mektebin bir \u00f6\u011frencisidir. <\/p>\n\n\n\n
D\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir co\u011frafyas\u0131nda ideal bir adalet sisteminin uyguland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Teoride m\u00fcmk\u00fcn olsa da ideal bir adalet sistemi in\u015fa etmek \u00fctopik bir s\u00f6ylem olur. Ancak hukukun baz\u0131 temel ilkeleri vard\u0131r ki; bu ilkeler kadim ilkelerdir. Bu ilkeler; Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, lekelenmeme hakk\u0131, masumiyet karinesi, adil yarg\u0131lanma hakk\u0131, tarafs\u0131z ve ba\u011f\u0131ms\u0131z yarg\u0131 ilkesi, ya\u015fam hakk\u0131, Su\u00e7un \u015fahsili\u011fi ilkesi vb. gibi ilkelerdir. Ancak yaz\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131nda da belirtti\u011fimiz gibi Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn de\u011fil g\u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn hukukunun egemen oldu\u011fu bir d\u00fczende bir mahpus i\u00e7in bu ilkelerin bir k\u0131sm\u0131 veya tamam\u0131 ihlal edilebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k hukuk, adaleti sa\u011flayan bir y\u00f6netim ayg\u0131t\u0131 olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f otoritenin elinde bir sopaya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir mahpus yak\u0131n\u0131 i\u00e7in ise ihlal edilen \u0130lk ilke “su\u00e7un \u015fahsili\u011fi” ilkesidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k o bir “Sak\u0131ncal\u0131 piyadedir bir art\u0131k \u00f6tekidir” ve mahpus yak\u0131n\u0131 olmak hayat\u0131n\u0131n her alan\u0131nda kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Kimi zaman devlet dairelerinde, kimi zaman e\u011fitim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc okulda, kimi zaman bir i\u015f ba\u015fvurusunda, kimi zaman ise durumu \u00f6\u011frenen kap\u0131 kom\u015fusu taraf\u0131ndan \u00f6telenecek veya \u015f\u00fcpheli bak\u0131\u015flara maruz kalacakt\u0131r. Mahpus yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 bu ba\u011flamda tepeden tabana inen bir negatif ayr\u0131mc\u0131l\u0131k olgusudur.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6zg\u00fcrl\u00fck\u2026 \u00c7o\u011funlukla bu kavram mahpusluktan tahliye edilen mahpus i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r ancak \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe kavu\u015fan sadece mahpusun kendisi de\u011fildir mahpus yak\u0131n\u0131 da \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn tad\u0131na var\u0131r. Arada metrekare ve mekan fark\u0131 olsa da mahpus yak\u0131n\u0131 da tahliye edilmi\u015f olur. Uzun s\u00fcren cezaevi yollar\u0131ndan, stresli g\u00f6r\u00fc\u015flerden, mahkeme kap\u0131lar\u0131ndan, cezaevi y\u00f6netiminin hukuk tan\u0131maz uygulamalar\u0131ndan, hasretlikten, Ramazan oru\u00e7lar\u0131n\u0131 sevdi\u011finden ayr\u0131 ge\u00e7irmekten, bayramlarda ki burukluktan, \u00e7o\u011funlukla kimsesizlikten, kimisi i\u00e7in babas\u0131zl\u0131ktan, kimisi i\u00e7in evlats\u0131zl\u0131ktan, kimisi i\u00e7in yarinden ayr\u0131 d\u00fc\u015fmekten de tahliye edilir. Mahpus yak\u0131n\u0131 i\u00e7in yeni bir ser\u00fcven ba\u015flar o da i\u00e7eride ki yak\u0131n\u0131n\u0131, hayat ak\u0131p giderken mahrum kald\u0131\u011f\u0131 hayat\u0131n her g\u00fczelli\u011fini g\u00f6sterme ve de hayata adapte etme \u00e7abas\u0131d\u0131r\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ruhullah Sinan TEN\u015e\u0130 Adaletin G\u00f6lgesinde Kalanlar Cezaevleri \u00fczerine konu\u015fulurken genellikle i\u00e7eridekilerden s\u00f6z edilir. Ka\u00e7 ki\u015finin tutuklu oldu\u011fu, hangi su\u00e7lardan h\u00fck\u00fcm giydi\u011fi, cezaevi ko\u015fullar\u0131, infaz d\u00fczenlemeleri ve g\u00fcvenlik politikalar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r yani toplum a\u00e7\u0131s\u0131ndan mahpuslar ve mahpuslarla ilgili konular istatistiki bilgiden \u00f6te de\u011fildir. Fakat cezaevlerinin \u00f6n\u00fcnde bekleyen insanlar \u00e7o\u011fu zaman bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131l\u0131r. Oysa her cezaevinin […]<\/p>\n","protected":false},"author":58,"featured_media":343,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[69],"issue":[],"class_list":["post-442","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-ruhullah-sinan-tensi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/442","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/58"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=442"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/442\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":443,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/442\/revisions\/443"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=442"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=442"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=442"},{"taxonomy":"issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fissue&post=442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}