Av. Eyyup AKINCI<\/p>\n\n\n\n
Bir su\u00e7 isnad\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fan, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden ve haklar\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lan, ama sonunda \u201csu\u00e7suz\u201d oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan insana devletin s\u00f6yledi\u011fi \u201cpardon\u201dun ger\u00e7ek bir bedeli var m\u0131d\u0131r? Bu yaz\u0131, koruma tedbirlerinin do\u011furdu\u011fu ma\u011fduriyetler ile bu ma\u011fduriyetlerin telafisini d\u00fczenleyen rejimin, insan haklar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fctleri kar\u015f\u0131s\u0131nda nerede durdu\u011funu tart\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n Makalemizin konusunu, bir su\u00e7 isnad\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fan ki\u015filere neticede ceza verilmemesi h\u00e2llerinde s\u00f6ylenen \u201cpardon\u201dun bir bedelinin olup olmad\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Kanunlarda su\u00e7 olarak tan\u0131mlanan fiillerin yapt\u0131r\u0131ma ba\u011flanmas\u0131; su\u00e7un ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 ve maddi ger\u00e7e\u011fe ula\u015f\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla ki\u015finin su\u00e7 i\u015fleyip i\u015flemedi\u011finin belirlenmesi i\u00e7in \u00e7e\u015fitli koruma tedbirlerinin \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesini de beraberinde getirir. Koruma tedbirleri, \u00f6z\u00fcnde baz\u0131 temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin yarg\u0131 mensuplar\u0131 veya onlar\u0131n talimat\u0131 do\u011frultusunda kolluk birimlerince ge\u00e7ici olarak k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 ya da s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 demektir. Ba\u015fl\u0131ca koruma tedbirleri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n Yakalama ve g\u00f6zalt\u0131:<\/strong> \u015e\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ge\u00e7ici olarak k\u0131s\u0131tlanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Tutuklama:<\/strong> Ka\u00e7ma veya delilleri karartma \u015f\u00fcphesinin y\u00fcksek oldu\u011fu h\u00e2llerde, \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n h\u00e2kim karar\u0131yla cezaevine konulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Adli kontrol:<\/strong> Yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamama; belirli bir il\u00e7eyi, ili veya b\u00f6lgeyi (\u00f6rne\u011fin Fatih il\u00e7esi, \u0130stanbul ili ya da Marmara b\u00f6lgesi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131) terk etmeme; belirli bir konutu terk etmeme (ev hapsi); belirli g\u00fcnlerde imza atma veya elektronik kelep\u00e7e gibi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin uygulanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Arama ve el koyma:<\/strong> Delillere ula\u015fmak amac\u0131yla, \u015f\u00fcphe alt\u0131ndaki veya yarg\u0131lanan ki\u015finin \u00fczerinde, konutunda, i\u015f yerinde, ara\u00e7lar\u0131nda ve e\u015fyalar\u0131nda arama yap\u0131lmas\u0131 ile su\u00e7 unsuru say\u0131lan e\u015fyaya el konulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Beden muayenesi ve molek\u00fcler genetik inceleme:<\/strong> \u015e\u00fcphelinin v\u00fccudundan kan, doku veya k\u0131l \u00f6rne\u011fi al\u0131nmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130leti\u015fimin denetlenmesi:<\/strong> \u015e\u00fcphelinin telefon, internet ve benzeri ileti\u015fiminin teknik olarak dinlenmesi, kayda al\u0131nmas\u0131 veya sinyal bilgilerinin takip edilmesidir.<\/p>\n\n\n\n Gizli soru\u015fturmac\u0131 ve teknik ara\u00e7larla izleme:<\/strong> Kollu\u011fun gizli kimlikle \u00f6rg\u00fctl\u00fc yap\u0131lar\u0131n i\u00e7ine s\u0131zmas\u0131 ya da \u015f\u00fcphelinin kamuya a\u00e7\u0131k alanlarda teknik ara\u00e7larla izlenmesidir.<\/p>\n\n\n\n Bilgisayarlarda, programlarda ve k\u00fct\u00fcklerde arama: Dijital verilerin kopyalanmas\u0131, incelenmesi veya bunlara el konulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu tedbirlere ba\u015fvurulurken \u00e7e\u015fitli ma\u011fduriyetler do\u011far; \u00fcstelik her tedbir, farkl\u0131 bir temel hakk\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131r. Yakalama, g\u00f6zalt\u0131 ve tutuklama do\u011frudan ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131na m\u00fcdahale eder. \u00d6zellikle tutuklama, tutuklanan ki\u015finin \u00f6zel hayat\u0131n\u0131n ve aile hayat\u0131n\u0131n korunmas\u0131 hakk\u0131n\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de fiilen s\u0131n\u0131rlayarak gelir kayb\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 maddi manevi zararlara yol a\u00e7ar. Yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmama (yurt d\u0131\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f yasa\u011f\u0131) bi\u00e7imindeki adli kontrol seyahat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc; belirli yer ve g\u00fcnlerde mevcudiyetini ispat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ise hem seyahat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hem de \u00f6zel hayat\u0131 k\u0131s\u0131tlar. Dijital e\u015fyaya el koyma; haberle\u015fme, ileti\u015fim ve \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi haklar\u0131yla birlikte m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 da s\u0131n\u0131rlar. \u0130leti\u015fimin denetlenmesi \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fini ve haberle\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc zedeler. Malvarl\u0131\u011f\u0131na, \u015firketlere ve di\u011fer e\u015fyaya y\u00f6nelik el koyma, kayy\u0131m atama veya bir mesle\u011fi icra etmekten yahut g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131rma gibi tedbirler ise m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc do\u011frudan k\u0131s\u0131tlar. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere koruma tedbirleri, isminin aksine, korunmas\u0131 gereken pek \u00e7ok temel hakk\u0131 ayn\u0131 anda ask\u0131ya alabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bir su\u00e7 soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda hakk\u0131nda ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lan ki\u015finin ma\u011fduriyeti, yaln\u0131zca koruma tedbirleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmaz. Ki\u015fi, su\u00e7 \u015f\u00fcphesi alt\u0131na girdi\u011fi andan itibaren hakk\u0131nda pek \u00e7ok i\u015flem y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr: N\u00fcfus kay\u0131t \u00f6rne\u011fi ve adli sicil bilgilerine eri\u015fim sa\u011flanmas\u0131, soru\u015fturma dosyas\u0131na \u015f\u00fcpheli s\u0131fat\u0131yla eklenme, hakk\u0131nda kamu davas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve duru\u015fmaya \u00e7a\u011fr\u0131lma bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelir. Buna, soru\u015fturma i\u00e7eri\u011finin bas\u0131n ve sosyal medya hesaplar\u0131yla payla\u015f\u0131larak if\u015fa edilmesi, soru\u015fturman\u0131n uzun y\u0131llar a\u00e7\u0131k kalmas\u0131 ve davan\u0131n y\u0131llarca s\u00fcrmesi de eklenir. Yakalama, g\u00f6zalt\u0131, tutuklama, adli kontrol ve \u00f6zellikle dosya i\u00e7eri\u011finin if\u015fas\u0131; ki\u015finin i\u015f ve sosyal hayat\u0131nda a\u011f\u0131r s\u0131k\u0131nt\u0131lara, mesle\u011fini kaybetmesine ve ticari itibar\u0131n\u0131n onar\u0131lmaz bi\u00e7imde zedelenmesine yol a\u00e7abilir.<\/p>\n\n\n\n Su\u00e7 \u015f\u00fcphesi, ki\u015fi hakk\u0131nda bir dizi idari i\u015flemi de tetikleyebilir. Memurlar bak\u0131m\u0131ndan disiplin soru\u015fturmas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131; yabanc\u0131lar bak\u0131m\u0131ndan ise a\u00e7\u0131lan soru\u015fturma veya dava gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 karar\u0131 al\u0131nmas\u0131 ve idari g\u00f6zetim alt\u0131na al\u0131nma bunun tipik \u00f6rnekleridir. \u00dcstelik bu s\u00fcre\u00e7te, ailesi s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilen, evi g\u00f6zalt\u0131 nedeniyle bo\u015falt\u0131lan, ge\u00e7imini sa\u011flayamaz h\u00e2le gelen ve memleketinde bas\u0131nda yer alan haberler y\u00fcz\u00fcnden zulme u\u011frama tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 y\u0131k\u0131m, hi\u00e7bir tazminat kalemiyle \u00f6l\u00e7\u00fclemeyecek boyuttad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00dcstelik yarg\u0131laman\u0131n cezayla sonu\u00e7lan\u0131p cezan\u0131n infaz edilmesinden sonra dahi tablo de\u011fi\u015febilir: Yarg\u0131laman\u0131n yenilenmesi, kanun yarar\u0131na bozma, Anayasa Mahkemesi veya Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM) ba\u015fvurusu sonucunda verilen ihlal kararlar\u0131yla yeniden yap\u0131lan yarg\u0131lamada beraat edenler vard\u0131r. Bu ki\u015filer, \u00e7o\u011fu zaman cezalar\u0131n\u0131 \u00e7oktan \u00e7ekmi\u015f olarak \u201csu\u00e7suz\u201d ilan edilir.<\/p>\n\n\n\n Ayr\u0131ca, su\u00e7 \u015f\u00fcphesi alt\u0131ndaki ki\u015fi ger\u00e7ekten su\u00e7lu kabul edilse dahi, uygulanan tedbir ve yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131 ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir sorundur. \u0130fadeye \u00e7a\u011fr\u0131 \u00fczerine ifade verebilecek ki\u015filerin \u015fafak bask\u0131nlar\u0131yla kap\u0131lar\u0131 k\u0131r\u0131larak g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nmas\u0131, uzun s\u00fcre tutuklu yarg\u0131lanmalar\u0131 ma\u011fduriyeti art\u0131ran uygulamalard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Yine su\u00e7lu bulunsa bile neticede para cezas\u0131 alaca\u011f\u0131, HAGB (H\u00fckm\u00fcn A\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n Geriye B\u0131rak\u0131lmas\u0131) karar\u0131 verilece\u011fi yahut se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131m ve ko\u015fullu sal\u0131verilme yahut denetimli serbestlikte cezas\u0131n infaz edece\u011fi soru\u015fturman\u0131n ba\u015f\u0131nda belli olan ki\u015filerin uzun s\u00fcre tutuklu yarg\u0131lanmalar\u0131n\u0131n bir bedeli bulunmamaktad\u0131r. Bu \u00f6rneklerde \u00e7o\u011fu zaman koruma tedbirlerinin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz ve orant\u0131s\u0131z oldu\u011fu ilk bak\u0131\u015fta bile anla\u015f\u0131lmakta ise de ki\u015fi neticede su\u00e7lu bulundu\u011fu i\u00e7in kendisine pardon denilmemektedir.<\/p>\n\n\n\n Son olarak, d\u00f6nemsel olarak su\u00e7 say\u0131lan baz\u0131 fiillerin sonradan \u00e7\u0131kar\u0131lan d\u00fczenlemelerle su\u00e7 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 h\u00e2ller de ya\u015fanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Sonu\u00e7 olarak gerek beraat edenlerin gerek \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz ve orant\u0131s\u0131z i\u015flemlere maruz kalanlar\u0131n, gerekse ceza almad\u0131klar\u0131 h\u00e2lde t\u00fcm bu s\u00fcre\u00e7te a\u011f\u0131r bedeller \u00f6deyenlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ma\u011fduriyetin tatmin edici bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde durmak, d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir.<\/p>\n\n\n\n Bu noktada i\u015fin \u00f6z\u00fcn\u00fc olu\u015fturan ilkeyi vurgulamak gerekir. Koruma tedbirleri, niteli\u011fi gere\u011fi ge\u00e7icidir ve hen\u00fcz su\u00e7lulu\u011fu sabit olmam\u0131\u015f bir ki\u015fiye, toplumun maddi ger\u00e7e\u011fe ula\u015fma yarar\u0131 u\u011fruna katland\u0131r\u0131lan bir fedak\u00e2rl\u0131kt\u0131r. Ki\u015finin sonunda su\u00e7suz \u00e7\u0131kmas\u0131 h\u00e2linde, toplum yarar\u0131na y\u00fcklendi\u011fi bu fedak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n y\u00fck\u00fc de toplumca, yani devlet\u00e7e kar\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r. Ceza hukuku \u00f6\u011fretisinde \u201cfedak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n denkle\u015ftirilmesi\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan bu ilke, devletin kusuru olsun olmas\u0131n do\u011fan zarar\u0131 gidermesini gerektiren bir objektif (kusursuz) sorumluluk esas\u0131na dayan\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla beraat eden ki\u015fiye \u00f6denecek tazminat, devletin bir l\u00fctfu de\u011fil masumiyet karinesinin ve hukuk devletinin zorunlu sonucudur.<\/p>\n\n\n\n Bu hak, soyut bir temenni olmay\u0131p pozitif hukukta a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasa’n\u0131n 19. maddesinin son f\u0131kras\u0131, ki\u015fi h\u00fcrriyetine ili\u015fkin esaslar d\u0131\u015f\u0131nda bir i\u015fleme tabi tutulan ki\u015filerin u\u011frad\u0131klar\u0131 zarar\u0131n, tazminat hukukunun genel prensiplerine g\u00f6re devlet\u00e7e \u00f6denece\u011fini h\u00fckme ba\u011flar. Anayasa’n\u0131n 38. maddesi, su\u00e7lulu\u011fu h\u00fckmen sabit oluncaya kadar kimsenin su\u00e7lu say\u0131lamayaca\u011f\u0131 kural\u0131yla masumiyet karinesini; 36. maddesi adil yarg\u0131lanma ve hak arama h\u00fcrriyetini; 40. maddesi ise temel hak ve h\u00fcrriyetleri ihlal edilenlerin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131n devlet\u00e7e tazminini g\u00fcvenceye al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Uluslararas\u0131 insan haklar\u0131 hukuku da ayn\u0131 y\u00f6ndedir. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi’nin (A\u0130HS) 5\/5. maddesi, S\u00f6zle\u015fme’ye ayk\u0131r\u0131 bir yakalama veya tutuklamaya maruz kalan herkesin tazminat isteme hakk\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z ve icra edilebilir bir hak olarak tan\u0131r. S\u00f6zle\u015fme’nin 6\/2. maddesindeki masumiyet karinesi, A\u0130HM i\u00e7tihad\u0131nda1<\/a><\/sup>\u00a0yaln\u0131zca yarg\u0131lama a\u015famas\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 tutulmam\u0131\u015ft\u0131r. Beraat sonras\u0131 tazminat s\u00fcrecinde dahi makamlar\u0131n, beraat eden ki\u015fiye y\u00f6nelik su\u00e7luluk \u015f\u00fcphesini s\u00fcrd\u00fcremeyece\u011fi kabul edilmi\u015ftir. Yine seyahat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, 4 No.lu Protokol’\u00fcn 2. maddesiyle; m\u00fclkiyet hakk\u0131 1 No.lu Protokol’\u00fcn 1. maddesiyle; \u00f6zel hayat ve haberle\u015fme 8. maddeyle; etkili ba\u015fvuru hakk\u0131 ise 13. maddeyle korunur. T\u00fcrkiye’nin taraf\u0131 oldu\u011fu Birle\u015fik Milletler Medeni ve Siyasi Haklar S\u00f6zle\u015fmesi de 9\/5. maddesinde hukuka ayk\u0131r\u0131 yakalama ve tutuklama ma\u011fdurlar\u0131na, 14\/6. maddesinde ise adli hatayla mahk\u00fbm edilip sonradan aklananlara tazminat hakk\u0131 tan\u0131r. K\u0131sacas\u0131 beraat edenin telafisi hem i\u00e7 hukukun hem de ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fumuz uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerin emretti\u011fi bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 141. maddesi, haks\u0131z bir i\u015fleme maruz kalan ki\u015filerin u\u011frad\u0131klar\u0131 zarar\u0131 gidermek i\u00e7in tazminat ba\u015fvurusu yolunu d\u00fczenler. Ne var ki bu yolun kapsam\u0131 ve etkinli\u011fi hem yasal d\u00fczenlemenin s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131 hem de yarg\u0131sal uygulamadaki daralma nedeniyle ba\u015ftan beri tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Kanunun 17.12.2004 tarihli ve 25673 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete’de yay\u0131mlanan ilk h\u00e2linde, tazminat istemi esas olarak yakalama, g\u00f6zalt\u0131, tutuklama, arama ve el koyma tedbirleri ekseninde \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k t\u00fcm malvarl\u0131\u011f\u0131na el konulmas\u0131ndan do\u011fan zarar, y\u0131llarca s\u00fcren ileti\u015fimin tespiti, konutu terk etmeme veya uzun s\u00fcreli yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmama gibi adli kontrol tedbirlerinden kaynaklanan zararlar uzunca bir s\u00fcre giderilemedi.<\/p>\n\n\n\n Maddeye sonradan eklenen bir f\u0131krayla, h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131n soru\u015fturma ve kovu\u015fturma s\u0131ras\u0131ndaki ki\u015fisel kusurlar\u0131, haks\u0131z fiilleri ve di\u011fer sorumluluk h\u00e2llerinden do\u011fan zararlar\u0131n tazmini de m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u01312<\/a><\/sup>. Bu d\u00fczenlemeyle her t\u00fcrl\u00fc ma\u011fduriyetin telafisi ama\u00e7lanm\u0131\u015f olsa da Yarg\u0131tay’\u0131n yorumu, h\u00fckm\u00fc neredeyse uygulanamaz h\u00e2le getirdi: tazminat, h\u00e2kim ve savc\u0131 hakk\u0131nda disiplin soru\u015fturmas\u0131 ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 ve bu soru\u015fturman\u0131n sonucuna ba\u011flanmas\u0131 ko\u015fuluna ba\u011fland\u01313<\/a><\/sup>. Benzer bi\u00e7imde el koyma nedeniyle tazminat istemi de kat\u0131 ko\u015fullar nedeniyle fiilen eri\u015filemez k\u0131l\u0131nd\u0131. Burada alt\u0131 \u00e7izilmesi gereken \u00e7arp\u0131kl\u0131k \u015fudur: Uygulamada, kanundaki \u015fekil \u015fartlar\u0131 yerine getirilerek yap\u0131lan her el koyma veya tedbir karar\u0131 \u201cusule uygun\u201d say\u0131lmakta ve yarg\u0131lama beraatle sonu\u00e7lansa bile tazminat hakk\u0131 do\u011fmamaktad\u0131r. Oysa CMK m.141’in b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc kusura de\u011fil, objektif devlet sorumlulu\u011funa dayan\u0131r. Tedbirin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 andaki \u015fekli hukukili\u011fi, sonradan su\u00e7suz oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan ki\u015fiye kar\u015f\u0131 devletin sorumlulu\u011funu ortadan kald\u0131ramaz. \u015eekli hukukili\u011fi maddi adaletin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7iren bu anlay\u0131\u015f, tazminat hakk\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc bo\u015faltmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Maddenin birinci f\u0131kras\u0131na eklenen\u00a0\u201cl\u201d bendiyle konutu terk etmeme adli kontrol\u00fc ile hastanede g\u00f6zetim alt\u0131nda tutulma bak\u0131m\u0131ndan da tazminat imk\u00e2n\u0131 getirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r4<\/a><\/sup>. Ancak a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere, adli kontrol\u00fcn di\u011fer yayg\u0131n t\u00fcrleri h\u00e2l\u00e2 kapsam d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 2004 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren CMK ile uygulanan, belirli g\u00fcnlerde kollu\u011fa giderek imza atmak suretiyle mevcudiyetini ispat etme bi\u00e7imindeki adli kontrol, \u00e7o\u011fu zaman haftada bir veya birka\u00e7 g\u00fcn, on be\u015f g\u00fcnde bir ya da ayda bir, hatta kimi dosyalarda haftan\u0131n yedi g\u00fcn\u00fc uygulan\u0131r. Ki\u015fi, ikametine en yak\u0131n karakolda tutulan imza f\u00f6y\u00fcn\u00fc imzalamak zorundad\u0131r5<\/a><\/sup>. Bu tedbir haks\u0131z olsa ve ki\u015fi yarg\u0131land\u0131\u011f\u0131 davada beraat etse bile, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir tazminat istenememektedir. Ayn\u0131 \u015fekilde, 2012 y\u0131l\u0131nda CMK’n\u0131n 109. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n\u00a0\u201cj, k, l\u201d bentleriyle y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren konutu terk etmeme, belirli bir b\u00f6lgeyi terk etmeme ve belirli bir b\u00f6lgeye yakla\u015fmama adli kontrolleri y\u0131llarca uygulanmakta; ancak yaln\u0131zca konutu terk etmeme tedbiri i\u00e7in 2024 y\u0131l\u0131nda tazminat imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f, belirli bir b\u00f6lgeyi terk etmeme ve bir b\u00f6lgeye yakla\u015fmama tedbirleri i\u00e7in yasada herhangi bir tazminat yolu \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n CMUK d\u00f6neminde 1999’dan itibaren ve yeni CMK’n\u0131n 2005’te y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesiyle y\u0131llarca uygulanan yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmama tedbiri i\u00e7in de durum ayn\u0131d\u0131r: Bu tedbire karar verilen yarg\u0131lama beraatle sonu\u00e7lansa dahi tazminat hakk\u0131 tan\u0131nmamakta, uygulamada etkili bir i\u00e7 hukuk yolu bulunmamaktad\u0131r. Halbuki yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamamak y\u0131llarca s\u00fcren bir seyahat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc k\u0131s\u0131t\u0131d\u0131r ve 4 No.lu Protokol\u00fcn 2. maddesi kapsam\u0131ndad\u0131r; telafisiz b\u0131rak\u0131lmas\u0131, A\u0130HS\u2019nin 13. maddesindeki etkili ba\u015fvuru hakk\u0131yla da ba\u011fda\u015fmaz.<\/p>\n\n\n\n \u0130leti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla birlikte, neredeyse her siyasi soru\u015fturman\u0131n en \u00f6nemli i\u015flemi h\u00e2line gelen cep telefonu ve bilgisayara el koyma tedbiri de ciddi ma\u011fduriyetler do\u011furmaktad\u0131r. Birka\u00e7 y\u0131lda bir, ki\u015fileri veya topluluklar\u0131 adeta bir \u201cg\u00f6zetimden ge\u00e7irme\u201d amac\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclen soru\u015fturmalarda, ikamette bulunan t\u00fcm dijital e\u015fyaya el konulabilmektedir. Arama s\u0131ras\u0131nda bulunan dijital e\u015fyan\u0131n imaj\u0131n\u0131n olay yerinde al\u0131n\u0131p cihazlar\u0131n derhal iade edilmesi gerekirken, kolluk imaj alma y\u00fck\u00fcyle u\u011fra\u015fmamak i\u00e7in \u00f6nceden al\u0131nm\u0131\u015f genel bir el koyma karar\u0131na dayanarak cihazlara el koymakta ve bunlar\u0131 uzun s\u00fcre iade etmemektedir. Dijital e\u015fya, bili\u015fim \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n en temel ihtiya\u00e7lar\u0131ndand\u0131r; ki\u015fi el konulan cihazlar\u0131n yerine yenisini almak zorunda kal\u0131r. Cihazlar aylar ya da y\u0131llar sonra iade edilse bile ekonomik \u00f6mr\u00fcn\u00fc t\u00fcketmi\u015f olur ve ki\u015fi \u00e7oktan yenisini edinmi\u015ftir. Buna ra\u011fmen bu ma\u011fduriyetin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir tazminat \u00f6denmemektedir.<\/p>\n\n\n\n Malvarl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik k\u0131s\u0131tlama tedbirleri, kayy\u0131m atamalar\u0131, \u015firketlere ili\u015fkin tedbirler, y\u00f6netimin TMSF gibi kurumlara devredilmesi veya malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n dondurulmas\u0131 ise \u00e7o\u011fu zaman ki\u015filerin ticari hayat\u0131na mal olmakta, onlar\u0131 iflas\u0131n e\u015fi\u011fine getirmekte ve ticari itibarlar\u0131n\u0131 onar\u0131lmaz bi\u00e7imde zedelemektedir. Bu a\u011f\u0131r zararlar\u0131n da etkili bir telafisi sa\u011flanmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Yarg\u0131 ma\u011fduriyetinin en yayg\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc alan; haks\u0131z yakalama, g\u00f6zalt\u0131, tutuklama ve konutu terk etmeme adli kontrol\u00fc nedeniyle istenebilen tazminatlard\u0131r. Kanunda s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak say\u0131lan istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda, hakk\u0131nda beraat veya takipsizlik karar\u0131 verilen ya da herhangi bir ceza verilmeyen ki\u015filerin tazminat isteme hakk\u0131 vard\u0131r. Tazminat, kural olarak ki\u015finin yerle\u015fim yeri a\u011f\u0131r ceza mahkemesine verilecek dilek\u00e7e \u00fczerine y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir yarg\u0131lamayla maddi ve manevi olarak talep edilebilir. Ancak 8. Yarg\u0131 Paketi (7499 say\u0131l\u0131 Kanun) sonras\u0131nda, CMK m.141’in birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (e), (f) ve (l) bentleri kapsam\u0131nda olup 01.06.2024 tarihinden sonra kesinle\u015fen kararlara ili\u015fkin istemler i\u00e7in ba\u015fvuru mercii, Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesinde 6384 say\u0131l\u0131 Kanun’la kurulu Tazminat Komisyonu olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n Kanun tazminat taleplerinin tazminat hukukunun genel prensiplerine g\u00f6re karara ba\u011flanaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rse de tazminat\u0131n Hazine b\u00fct\u00e7esinden \u00f6denmesi nedeniyle pratikte, trafik ve i\u015f kazalar\u0131 ile di\u011fer maddi-manevi tazminatlara ili\u015fkin yerle\u015fik i\u00e7tihad\u0131n \u00e7ok \u00f6tesinde kat\u0131 bir yarg\u0131sal denetim uygulanmaktad\u0131r. Maddi tazminat belirlenirken ki\u015finin ger\u00e7ek mesle\u011fi ve kazanc\u0131 de\u011fil, yaln\u0131zca \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten yoksun kald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemin vergilendirilmi\u015f kazanc\u0131 ve SGK kay\u0131tlar\u0131yla tespit edilebilen ayl\u0131k geliri esas al\u0131nmakta, vergilendirilmi\u015f kazanc\u0131 olmayan ve SGK kayd\u0131 olmayanlar\u0131n zarar\u0131 d\u00f6nemin asgari \u00fccretine g\u00f6re hesaplanmakta, emsal \u00fccret uygulamas\u0131 kabul edilmemekte, dolayl\u0131 zararlar ise hi\u00e7 telafi edilmemektedir. Maddi tazminata yakalama\/g\u00f6zalt\u0131\/tutuklama tarihinden itibaren yasal faiz i\u015fletilse de 2017’de yap\u0131lan bir d\u00fczenleme ve \u00f6zellikle y\u00fcksek enflasyonun y\u0131llarca s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00fclkemizde yasal faiz oranlar\u0131n\u0131n enflasyonun \u00e7ok alt\u0131nda kalmas\u0131, yarg\u0131lamalar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 uzun s\u00fcrmesiyle birle\u015fince, maddi zarar fiilen telafi edilemez h\u00e2le gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n A\u011f\u0131r Ceza Mahkemeleri, manevi tazminat\u0131 \u00e7o\u011funlukla enflasyon ile yasal faiz aras\u0131ndaki fark\u0131n g\u00f6rece d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu 2006-2016 d\u00f6neminin al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131yla, maddi tazminat\u0131n 1,5-2 kat\u0131 d\u00fczeyinde belirlemektedir. Yarg\u0131lamalar\u0131n uzunlu\u011fuyla birle\u015fen bu uygulama, davac\u0131lar\u0131 en ba\u015ftan fahi\u015f g\u00f6r\u00fcnen y\u00fcksek tutarlar talep etmek zorunda b\u0131rakmaktad\u0131r. \u00dcstelik manevi tazminatta \u0131slah ve talebi art\u0131rma imk\u00e2n\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, dava a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte makul g\u00f6r\u00fcnen bir talep, y\u0131llar sonra enflasyon kar\u015f\u0131s\u0131nda erimekte ve ma\u011fduriyeti kar\u015f\u0131layamamaktad\u0131r. A\u011f\u0131r ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u0130stinaf ve Yarg\u0131tay a\u015famalar\u0131 da hesaba kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, sonuna kadar takip edilen bir tazminat ba\u015fvurusu ancak 8-10 y\u0131lda sonu\u00e7lanabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Soyut tablonun nas\u0131l bir somut adaletsizli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bir \u00f6rnekle g\u00f6stermek yerinde olur. Konya 4. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesi’nin 22.05.2015 tarihli ve 2014\/176 E. say\u0131l\u0131 karar\u0131yla beraatine h\u00fckmedilen bir ki\u015fi, bu yarg\u0131lama kapsam\u0131nda 27.02.2006-02.03.2006 tarihleri aras\u0131nda g\u00f6zalt\u0131nda kalm\u0131\u015f, 02.03.2006’da tutuklanm\u0131\u015f ve 11.08.2006’da tahliye edilmi\u015fti. Beraatinin ard\u0131ndan bu ki\u015fi, haks\u0131z g\u00f6zalt\u0131 ve tutuklama nedeniyle 15.12.2015 tarihinde Konya 1. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesi’nin 2015\/551 E. say\u0131l\u0131 dosyas\u0131yla 20.000,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi tazminat talebinde bulundu.<\/p>\n\n\n\n Mahkeme 22.04.2016 tarihinde 2.124,40 TL maddi ve 4.000,00 TL manevi tazminat\u0131n 27.02.2006’dan itibaren i\u015fleyecek yasal faiziyle \u00f6denmesine karar verdi. Bu karar, Yarg\u0131tay 12. Ceza Dairesi’nin 28.03.2022 tarihli karar\u0131yla eksik inceleme ve manevi tazminat\u0131n az oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle bozuldu. Mahkeme 06.07.2022 tarihinde bu kez 2.052,19 TL maddi ve 4.000,00 TL manevi tazminata h\u00fckmetti; bu karar da temyiz edilince Yarg\u0131tay 12. Ceza Dairesi 19.11.2024 tarihinde manevi tazminat\u0131n yine az oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle karar\u0131 bozdu. Mahkeme 06.03.2025 tarihinde maddi tazminat\u0131 yine 2.052,19 TL, manevi tazminat\u0131 ise 8.000,00 TL olarak belirledi; bu karar da bozulunca 26.03.2026 tarihinde manevi tazminat 20.000,00 TL’ye \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Son karar da Hazine taraf\u0131ndan temyiz edilmi\u015f olup dosya h\u00e2len Yarg\u0131tay\u2019da beklemektedir.<\/p>\n\n\n\n Ceza davas\u0131 yakla\u015f\u0131k 10 y\u0131l s\u00fcrm\u00fc\u015f, bunun ard\u0131ndan a\u00e7\u0131lan tazminat davas\u0131 da 10 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir kesinle\u015fmemi\u015ftir. Maddi tazminat, yakalama\/g\u00f6zalt\u0131\/tutuklama tarihindeki asgari \u00fccret esas al\u0131narak belirlendi\u011finden, \u0131slah yap\u0131lsa dahi sonu\u00e7 de\u011fi\u015fmemektedir. \u00d6te yandan 2015’te a\u00e7\u0131lan davan\u0131n on y\u0131ldan uzun s\u00fcrece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyece\u011finden, davac\u0131 o tarihteki 1.000,00 TL net asgari \u00fccretin yirmi kat\u0131 kadar manevi tazminat talep etmi\u015f ve mahkeme bunu t\u00fcm\u00fcyle kabul etmi\u015f olsayd\u0131 bile, manevi tazminatta art\u0131r\u0131m hakk\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan ma\u011fduriyet yine kar\u015f\u0131lanamayacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n Anayasa Mahkemesi’nin emsal kararlar\u0131nda7<\/a><\/sup>, manevi tazminat belirlenirken son karar tarihindeki uygulamalar\u0131n esas al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi vurgulanmaktad\u0131r. Ne var ki davalar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 uzamas\u0131, y\u00fcksek enflasyon ve AYM’de bireysel ba\u015fvurular\u0131n ortalama 4-6 y\u0131l s\u00fcrmesi ile ihlal karar\u0131 sonras\u0131 yeniden yarg\u0131lama s\u00fcre\u00e7leri bir araya gelince, dava dilek\u00e7esinde talep edilen tutar ger\u00e7ek de\u011ferini koruyamamaktad\u0131r. Bu \u00f6rnekte, 166 g\u00fcn (yakla\u015f\u0131k 5,5 ay) g\u00f6zalt\u0131 ve tutuklu kalan davac\u0131 i\u00e7in h\u00fckmedilen maddi tazminat, yakalama tarihinden 24.06.2026’ya kadar i\u015fleyen yasal faiziyle birlikte 6.442,92 TL; 20.000,00 TL’lik manevi tazminat ise faiziyle birlikte toplam 62.790,68 TL olarak hesaplanmaktad\u0131r. Manevi tazminat, bug\u00fcn\u00fcn yakla\u015f\u0131k iki ayl\u0131k asgari \u00fccretine denk d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n Rakamlar\u0131n \u00f6l\u00e7e\u011fi \u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r: 2006 y\u0131l\u0131ndaki yakalama tarihinde asgari \u00fccret 380,46 TL, 2015’teki dava tarihinde net asgari \u00fccret 1.000,00 TL iken, mahkemenin son karar tarihi olan 2026’da net asgari \u00fccret 28.075,50 TL’dir. 2026 asgari \u00fccreti, 2006 asgari \u00fccretinin yakla\u015f\u0131k 73,80 kat\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, ayn\u0131 d\u00f6nemde yasal faiz toplam\u0131 ancak %214 dolay\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Oysa ayn\u0131 dosya, g\u00fcncel asgari \u00fccrete ve AYM’nin 2021\/11093 say\u0131l\u0131 bireysel ba\u015fvuru karar\u0131na eklenen emsal manevi tazminat \u00f6l\u00e7\u00fctlerine g\u00f6re karara ba\u011flansayd\u0131, haks\u0131z yarg\u0131laman\u0131n ma\u011fduruna 155.351,10 TL maddi ve 600.000,00 TL manevi tazminat \u00f6denmesi gerekirdi. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi yarg\u0131, haks\u0131z i\u015flem ve kararlarla ma\u011fdur ederken, ma\u011fduriyetini gidermek i\u00e7in a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tazminat davas\u0131nda vatanda\u015f\u0131 ikinci kez ma\u011fdur etmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u00d6zellikle son d\u00f6nemde, siyasi yarg\u0131lamalarda \u201c\u00f6rt\u00fcl\u00fc af\u201d olarak an\u0131lan infaz d\u00fczenlemelerinin de etkisiyle tutuklaman\u0131n neredeyse her dosyada s\u0131radanla\u015fmas\u0131, beraat ve takipsizlik sonras\u0131 a\u00e7\u0131lan tazminat davalar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 ve Hazineye y\u00fckledi\u011fi mali y\u00fck\u00fc art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte Tazminat Komisyonu, bu y\u00fck\u00fcn y\u00f6netimi saikiyle devreye sokulmu\u015ftur8<\/a><\/sup>. Ancak T\u00fcrkiye genelinde binden fazla yarg\u0131c\u0131n g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 y\u00fczlerce a\u011f\u0131r ceza mahkemesinin bakt\u0131\u011f\u0131 tazminat davalar\u0131n\u0131n, dokuz \u00fcyeyle \u00e7al\u0131\u015fan bir komisyona devredilmesi, tazminat \u00f6demelerinin do\u011furdu\u011fu Hazine y\u00fck\u00fcn\u00fcn faturas\u0131n\u0131n, bir kez daha haks\u0131z yarg\u0131lanan vatanda\u015fa kesildi\u011fi izlenimini g\u00fc\u00e7lendirmektedir. Bir hak koruma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, bir b\u00fct\u00e7e y\u00f6netimi sorununa indirgenmesi, meselenin \u00f6z\u00fcyle ba\u011fda\u015fmaz. Devletin kendi eliyle yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ma\u011fduriyeti gidermesi, ekonomik bir tercih de\u011fil hukuki ve insani bir zorunluluktur.<\/p>\n\n\n\n H\u00e2kim ve savc\u0131 kararlar\u0131yla yakalanan, g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nan ve tutuklanan ki\u015filerin ma\u011fduriyeti, yaln\u0131zca \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten yoksun kal\u0131nan s\u00fcreyle \u00f6l\u00e7\u00fclemez. \u015eafak bask\u0131nlar\u0131n\u0131n \u015f\u00fcphelide ve yak\u0131nlar\u0131nda yaratt\u0131\u011f\u0131 travmalar, nezarethanelerde ve cezaevlerinde ge\u00e7en g\u00fcnler, bu bask\u0131nlar\u0131n korkutucu havas\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybedenler, e\u011fitim hayat\u0131 sona erenler, mesle\u011fini ve gelece\u011fini yitirenler, cezaevindeki ortamdan kaynaklanan a\u011f\u0131r ve geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan hastal\u0131klara maruz kalanlar i\u00e7in bug\u00fcn etkili bir telafi yolu bulunmamaktad\u0131r. \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden haks\u0131z yere yoksun b\u0131rak\u0131lanlar\u0131n ma\u011fduriyetinin giderilece\u011fi yasayla g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015fken; ayn\u0131 yarg\u0131, kendi sebep oldu\u011fu bu ma\u011fduriyetin k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131larken bile insanlar\u0131 yeniden ma\u011fdur etmektedir.Oysa beraat eden ya da hakk\u0131nda ceza verilmeyen ki\u015finin maddi ve manevi zararlar\u0131n\u0131n bir nebze de olsa telafisi, devletin g\u00f6nl\u00fcnden kopan bir \u00f6z\u00fcr de\u011fil; Anayasa’n\u0131n, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi’nin ve Medeni ve Siyasi Haklar S\u00f6zle\u015fmesi’nin emretti\u011fi bir hakt\u0131r. Bu hakk\u0131n ger\u00e7ek anlamda i\u015flemesi i\u00e7in zararlar\u0131n telafisinin de ger\u00e7ek olmas\u0131 gerekir. Bunun i\u00e7in: Maddi tazminatta ki\u015finin ger\u00e7ek kazanc\u0131 ve gerekti\u011finde emsal \u00fccret esas al\u0131nmal\u0131, dolayl\u0131 zararlar da kapsanmal\u0131; tazminat tutarlar\u0131 ve faiz, enflasyon kar\u015f\u0131s\u0131nda de\u011fer kayb\u0131n\u0131 \u00f6nleyecek bi\u00e7imde son karar tarihine g\u00f6re g\u00fcncellenmeli; manevi tazminatta talep art\u0131r\u0131m\u0131 (\u0131slah) m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nmal\u0131; imza, yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmama, belirli b\u00f6lgeyi terk etmeme ve yakla\u015fmama gibi adli kontrol t\u00fcrleri ile uzun s\u00fcreli ileti\u015fim denetimi ve dijital el koymadan do\u011fan zararlar a\u00e7\u0131k\u00e7a tazmin kapsam\u0131na al\u0131nmal\u0131; t\u00fcm bu s\u00fcre\u00e7ler makul s\u00fcrede sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Aksi h\u00e2lde \u201cpardon\u201d, bedeli yaln\u0131zca ma\u011fdura \u00f6detilen bo\u015f bir s\u00f6z olarak kalmaya devam edecektir. Halbuki ger\u00e7ek bir hukuk devletinde \u00f6zr\u00fcn bir bedeli vard\u0131r ve bu bedeli, hatay\u0131 yapan \u00f6der.<\/p>\n\n\n\n Av. Eyyup AKINCI Bir su\u00e7 isnad\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fan, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden ve haklar\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lan, ama sonunda \u201csu\u00e7suz\u201d oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan insana devletin s\u00f6yledi\u011fi \u201cpardon\u201dun ger\u00e7ek bir bedeli var m\u0131d\u0131r? Bu yaz\u0131, koruma tedbirlerinin do\u011furdu\u011fu ma\u011fduriyetler ile bu ma\u011fduriyetlerin telafisini d\u00fczenleyen rejimin, insan haklar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fctleri kar\u015f\u0131s\u0131nda nerede durdu\u011funu tart\u0131\u015fmaktad\u0131r. Makalemizin konusunu, bir su\u00e7 isnad\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fan ki\u015filere neticede ceza verilmemesi […]<\/p>\n","protected":false},"author":49,"featured_media":334,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"[{\"content\":\"Sekanina\/Avusturya, Rushiti\/Avusturya ve Allen\/Birle\u015fik Krall\u0131k \u00e7izgisinde\",\"id\":\"3db2ea6a-2550-4932-8ef0-4674742896ef\"},{\"content\":\"28.06.2014 tarihli 29044 say\u0131l\u0131 resm\u00ee gazetede yay\u0131nlanan\u00a06545\u00a0say\u0131l\u0131 ve 18.06.2014 tarihli kanunun 70. Maddesi ile CMK 141. Maddesine 3. F\u0131kras\u0131na eklenen h\u00fck\u00fcm \u015fu \u015fekildedir:\u00a0\u201cBirinci f\u0131krada yazan h\u00e2ller d\u0131\u015f\u0131nda, su\u00e7 soru\u015fturmas\u0131 veya kovu\u015fturmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ki\u015fisel kusur, haks\u0131z fiil veya di\u011fer sorumluluk h\u00e2lleri de d\u00e2hil olmak \u00fczere h\u00e2kimler ve Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131n\u0131n verdikleri kararlar veya yapt\u0131klar\u0131 i\u015flemler nedeniyle tazminat davalar\u0131 ancak Devlet aleyhine a\u00e7\u0131labilir.\u201d\",\"id\":\"d528eef8-777e-450f-a025-e59d705a0cf4\"},{\"content\":\"Yarg\u0131tay\u00a012. Ceza Dairesi\u2019nin\u00a008.03.2021tarihli\u00a02019\/2195\u00a0E.,\u00a02021\/2311\u00a0K. say\u0131l\u0131 karar\u0131 \u015f\u00f6yledir:\u00a0\u201cDavac\u0131 taraf\u0131n 15.02.2016 tarihli dava dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc iddialar 5271 say\u0131l\u0131 CMK\u2019n\u0131n 141\/3. maddesinde d\u00fczenlenen hakimler ve Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131n\u0131n eylemlerinden\u00a0\u00f6t\u00fcr\u00fc tazminat istemine\u00a0ili\u015fkin olup, tazminata konu edilen eylemlerle ilgili olarak hakim ve Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 hakk\u0131nda adli veya\u00a0idari soru\u015fturma yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, yap\u0131lm\u0131\u015f ise ak\u0131betinin ne oldu\u011fu Hakimler ve Savc\u0131lar Kurulundan\u00a0ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturularak, sonucuna g\u00f6re karar verilmesi gerekti\u011fi\u00a0g\u00f6zetilmeden, eksik inceleme ve ara\u015ft\u0131rma ile yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde karar verilmesi,\u00a0Kanuna ayk\u0131r\u0131 olup\u201d\",\"id\":\"59d6bc0c-5dc2-4282-9c4f-9773238cb920\"},{\"content\":\"12.03.2024 tarihli 32487 say\u0131l\u0131 resmi gazetede yay\u0131nlanan\u00a07499\u00a0say\u0131l\u0131 ve 02.03.2014 tarihli kanunun 12. maddesiyle CMK 141. Maddesine 3. F\u0131kras\u0131na eklenen h\u00fck\u00fcm \u015fu \u015fekildedir:\u00a0\u201cKonutunu terk etmemek veya uyu\u015fturucu, uyar\u0131c\u0131 veya u\u00e7ucu maddeler ile alkol ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan ar\u0131nmak amac\u0131yla hastaneye yatmak d\u00e2hil, tedavi veya muayene tedbirlerine t\u00e2bi olmak ve bunlar\u0131 kabul etmek \u015feklindeki adli kontrol y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri uyguland\u0131ktan sonra haklar\u0131nda kovu\u015fturmaya yer olmad\u0131\u011f\u0131na veya\u00a0beraatlerine\u00a0karar verilen, Ki\u015filer, madd\u00ee ve manev\u00ee\u00a0her t\u00fcrl\u00fc zararlar\u0131n\u0131, Devletten isteyebilirler.\u201d\",\"id\":\"3b0847a0-169e-49d8-baf1-54dbe798e192\"},{\"content\":\"Yarg\u0131tay 12. Ceza Dairesinin 3\/4\/2023 tarihli ve E.2021\/4868, K.2023\/1064 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir: \\\"...5271 say\u0131l\u0131 Kanun'un 141 inci maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda tazminat istenebilecek hallerin tahdidi olarak say\u0131lmak suretiyle h\u00fck\u00fcm olarak al\u0131nan, adli kontrol kararlar\u0131n\u0131n ise tazminat istenebilecek korumas\u0131n\u0131n aras\u0131nda say\u0131lmamas\u0131 nedeniyle adli kontrol\u00fcne ili\u015fkin manevi tazminat\u0131n reddine karar verilmesi gerekirken k\u0131smen kabul\u00fcne karar daval\u0131 olarak karar\u0131n kesintiye u\u011frat\u0131lmas\u0131 yap\u0131l\u0131r...\u201d\",\"id\":\"d3fa03ac-3cc7-44a9-8b30-8bb212ee2ddf\"},{\"content\":\"Benzer dosyalar i\u00e7in: https:\/\/x.com\/av_eyyup_akinci\/status\/2003779929649918356?s=46&t=PxSnJf1i2Wjwpm7MSEp6JA\",\"id\":\"be1a4920-b48d-4862-bd9a-2a5e76cd7806\"},{\"content\":\"https:\/\/kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr\/kbb\/pages\/search\/BireyselBasvuru?id=a2JiOmUwYmM4MTlkLWI3NzEtNDUyNi04YjZlLTAwYWMyNmI4ODY5Mw&type=BireyselBasvuru<\/a>\",\"id\":\"4c30bc45-9289-4f44-8610-98083473ad4d\"},{\"content\":\"CMK 142. Maddesi:\u00a0(2) \u0130stem, zarara u\u011frayan\u0131n oturdu\u011fu yer a\u011f\u0131r ceza mahkemesinde ve e\u011fer o yer a\u011f\u0131r ceza mahkemesi tazminat konusu i\u015flemle ili\u015fkili ise ve ayn\u0131 yerde ba\u015fka bir a\u011f\u0131r ceza dairesi yoksa, en yak\u0131n yer a\u011f\u0131r ceza mahkemesinde karara ba\u011flan\u0131r. (Ek c\u00fcmleler: 2\/3\/2024-7499\/13 md.) Ancak, 141 inci maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (e), (f) ve (l) bentleri kapsam\u0131ndaki istemler bak\u0131m\u0131ndan 9\/1\/2013 tarihli ve 6384 say\u0131l\u0131 Tazminat Komisyonunun G\u00f6revleri ile \u00c7al\u0131\u015fma Usul ve Esaslar\u0131 Hakk\u0131nda Kanun h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r. Bu f\u0131kra uyar\u0131nca 6384 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda olmas\u0131na ra\u011fmen a\u011f\u0131r ceza mahkemesine yap\u0131lan istemler, Komisyona g\u00f6nderilir.\",\"id\":\"1ef20c26-95e0-4fa3-8e33-d15d722e528c\"}]"},"categories":[76],"tags":[49],"issue":[75],"class_list":["post-415","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-202608_1","tag-eyyup-akinci","issue-agustos-2026"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/415","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/49"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=415"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/415\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":416,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/415\/revisions\/416"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/334"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=415"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=415"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=415"},{"taxonomy":"issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fissue&post=415"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Koruma Tedbirleri ve S\u0131n\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Haklar<\/h2>\n\n\n\n
Ma\u011fduriyet Yaln\u0131zca Tedbirlerle S\u0131n\u0131rl\u0131 De\u011fildir<\/h2>\n\n\n\n
Tazminat Bir L\u00fctuf De\u011fil, Anayasal ve \u0130nsan Haklar\u0131 Temelli Bir Hakt\u0131r<\/h2>\n\n\n\n
CMK m.141 ve Uygulamada Daralan Bir Hak<\/h2>\n\n\n\n
Kapsam D\u0131\u015f\u0131nda B\u0131rak\u0131lan Tedbirler<\/h2>\n\n\n\n
Tazminat\u0131n Hesaplanmas\u0131ndaki Yap\u0131sal Sorunlar<\/h2>\n\n\n\n
Somut Bir \u00d6rnek: On Y\u0131l\u0131 A\u015fan Bir Telafi Aray\u0131\u015f\u01316<\/a><\/sup><\/h2>\n\n\n\n
Tazminat Komisyonu: Hak Korumas\u0131 m\u0131, B\u00fct\u00e7e Y\u00f6netimi mi?<\/h2>\n\n\n\n
Sonu\u00e7: \u00d6zr\u00fcn Bir Bedeli Olmal\u0131d\u0131r<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n