Av. Metin TARHAN<\/p>\n\n\n\n
Bu makalede ceza infaz uygulamalar\u0131ndan hareketle \u00fclkemizdeki infaz sistemi irdelenmi\u015f, mevzuat h\u00fck\u00fcmleri do\u011frultusunda mahpus haklar\u0131 ve hak ihlallerinde ba\u015fvuru mercileri ile ba\u015fvuru y\u00f6ntemleri incelenmi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n
Mahpus haklar\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinden yoksun b\u0131rak\u0131lan h\u00fck\u00fcml\u00fc ve tutuklu bireylerin, bu yoksunluk d\u0131\u015f\u0131nda, sahip olduklar\u0131 insan haklar\u0131 temelli haklard\u0131r. Mahpuslar\u0131n ya\u015fam, sa\u011fl\u0131k, adil yarg\u0131lanma, k\u00f6t\u00fc muameleden korunma, ileti\u015fim, avukatla g\u00f6r\u00fc\u015fme ve infaz s\u00fcre\u00e7lerinde ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011framama gibi haklar\u0131 ulusal ve uluslararas\u0131 hukuksal d\u00fczenlemelerle g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu u\u011furda devletler mahpus haklar\u0131na y\u00f6nelik \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc tedbirler geli\u015ftirmekte, denetim mekanizmalar\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131rlar. <\/p>\n\n\n\n
Su\u00e7, su\u00e7luluk ve ceza tarihi boyunca toplumlar\u0131n g\u00fcndeminde yer alm\u0131\u015f ve yer almaya devam etmektedir. Toplumdan topluma su\u00e7, su\u00e7lu ve cezaya yakla\u015f\u0131m farkl\u0131l\u0131k olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda, artan su\u00e7 say\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda baz\u0131 toplumlar daha a\u011f\u0131r ceza yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 almaya y\u00f6nelirlerken, baz\u0131 toplumlar ise bu klasik ceza anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yararl\u0131 olmayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle yeni \u00f6nlemlere ba\u015fvurmaktad\u0131rlar. Bu iki y\u00f6nelim d\u0131\u015f\u0131nda, ceza infaz uygulamas\u0131 i\u00e7erisinde nitelikli \u00e7al\u0131\u015fma ve uygulamalar yap\u0131larak gelecekte daha az su\u00e7 i\u015flenen bir s\u00fcrecin m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi de de\u011ferlendirilmektedir. \u00dclkemiz bu ara sistemi ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde uygulamaktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
Mahkeme karar\u0131 ile \u00f6zg\u00fcrl\u00fck hakk\u0131 elinden al\u0131nan mahpuslar, ceza infaz kurumlar\u0131nda i\u015fledikleri su\u00e7a ili\u015fkin fark\u0131ndal\u0131k ve sorumluluk sahibi bir birey olarak yeniden su\u00e7 i\u015flemekten uzak kalmaya odaklanan bir gelecek i\u00e7in haz\u0131rlanmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda, ceza infaz alanlar\u0131n\u0131n insani ihtiya\u00e7lar\u0131 eksiksiz kar\u015f\u0131laman\u0131n \u00f6tesinde e\u011fitim, iyile\u015ftirme, meslek kazand\u0131rma, \u00fcretim, k\u00fclt\u00fcrel donan\u0131m, psikolojik destek sa\u011flama alanlar\u0131 da olmal\u0131d\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle, ceza infaz kurumlar\u0131n\u0131n \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc kapasite ve donan\u0131ma, nitelikli insan kayna\u011f\u0131na kavu\u015fturulmas\u0131 gerekmektedir. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz bu ekonomik b\u00fct\u00e7e gerektirir. Ceza infaz sisteminden beklenen maksimim fayda iradesi b\u00fct\u00e7e b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. Ceza infaz kurumlar\u0131n\u0131n kapasitesi ve nitelikli personeli y\u00fcksek seviyede olmal\u0131d\u0131r. Mahpusu su\u00e7a iten nedenlerin do\u011fru y\u00f6ntemlerle tespit edilerek, zamana uygun infaz anlay\u0131\u015f\u0131 do\u011frultusunda mahpusa e\u011fitim, iyile\u015ftirme, \u00fcretim ve sosyal geli\u015fim faaliyetlerine kat\u0131l\u0131m olana\u011f\u0131 sa\u011flanmas\u0131, su\u00e7 ve su\u00e7luluk oranlar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sunacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
\u00dclkemizde reform niteli\u011findeki yap\u0131sal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, ulusal ve uluslararas\u0131 d\u00fczeyde ilgiyle izlenmektedir. Zaman\u0131 yakalayan infaz hizmetleri anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erisinde; farkl\u0131 kadrolarda istihdam edilen nitelikli personel say\u0131s\u0131, personel e\u011fitimine tahsis edilen teknolojik donan\u0131ma sahip fiziksel mekanlar, personel e\u011fitim modeli, yetkinli\u011fi, s\u00fcrekli geli\u015ftirilen e\u011fitici kapasitesi e\u011fitim programlar\u0131n\u0131n kapsam\u0131 ve i\u00e7erik olarak zenginli\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda mahpuslar\u0131n \u0131slah ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Tarihi boyunca ceza infaz sitemimiz yak\u0131nmalara, ele\u015ftirilere sahne olmu\u015ftur. \u0130nfaz sistemimizde 2000\u2019li y\u0131llardan itibaren ger\u00e7ekle\u015ftirilen ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ceza infaz siteminden beklenen maksimum fayda amac\u0131 do\u011frultusunda devam eden \u00e7al\u0131\u015fmalar yak\u0131nma ve ele\u015ftirileri asgariye indirmi\u015ftir. Yak\u0131n zamanda hayata ge\u00e7irilen reform niteli\u011findeki \u00e7al\u0131\u015fmalar e\u015fzamanl\u0131 olarak infaz sisteminde yer alan insan kayna\u011f\u0131 e\u011fitimini de kapsayacak \u015fekilde geni\u015flemi\u015ftir. Personel e\u011fitim merkezlerinin faaliyete ge\u00e7mesi, e\u011fitici kapasitenin geni\u015fletilmesi, e\u011fitimin i\u00e7eri\u011fi, uzaktan e\u011fitim teknolojilerinin kullan\u0131m\u0131yla personel yetkinli\u011fi d\u00fczenli olarak geli\u015ftirilmektedir. Bu durum, \u0131slah \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rmaktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
\u00dclkemizde ceza infaz sistemi, insan haklar\u0131n\u0131n tarihi geli\u015fim ve de\u011fi\u015fim s\u00fcrecine paralellik g\u00f6stermi\u015ftir. Hukuksal d\u00fczenlemeler, ceza evlerinin donan\u0131m\u0131, personel e\u011fitimi, e\u011fitim ve meslek kazand\u0131rma (i\u015f yurtlar\u0131) ve bir\u00e7ok alanda \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015f ve yap\u0131lmaktad\u0131r: <\/p>\n\n\n\n
Ceza infaz sistemimizin mevzuat bak\u0131m\u0131ndan eksi\u011fi bulunmamaktad\u0131r. Pek do\u011fald\u0131r ki ihtiya\u00e7 alanlar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli\u011fi ve dinamikli\u011fi nedeniyle, mevzuat\u0131n s\u00fcrekli geli\u015ftirilmesine ihtiya\u00e7 vard\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131da da ifade edilece\u011fi gibi, insan haklar\u0131 temelli bir anlay\u0131\u015fla cezaevlerimizin donan\u0131ml\u0131 hale gelmesi, eksikliklerin giderilmesi sa\u011flan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Teknolojik geli\u015fmelerle birlikte su\u00e7lar\u0131n \u00e7e\u015fitlenerek art\u0131\u015f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u00f6nem d\u00f6nem cezaevlerinde yo\u011funluktan kaynaklanan yak\u0131nmalar\u0131n da giderilmesi, benimsenen ve beklenen ceza infaz sistemini g\u00fc\u00e7lendirecektir.<\/p>\n\n\n\n
Personel e\u011fitimi y\u00f6n\u00fcnden, ceza infaz\u0131yla ilgili olarak yakla\u015f\u0131k 40 yak\u0131n farkl\u0131 kadrolarda 100.000 dolay\u0131nda personel g\u00f6rev yapmaktad\u0131r. Bu personelin e\u011fitimi, infaz siteminden beklenen fayda a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nem arz etmektedir. Mahpuslarla do\u011frudan temas eden, ceza infaz kurumunun s\u00fcrekli \u015fekilde i\u015fler halde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan infaz ve koruma memurlar\u0131 ile ba\u015fmemurlar g\u00fcvenlik ve g\u00f6zetim servisi personeli olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. \u0130nfaz ve koruma memurlar\u0131n\u0131n g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131n temel olarak g\u00fcvenlik, d\u00fczen ve disiplinin sa\u011flanmas\u0131 olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra topluma kazand\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na katk\u0131 sa\u011flamak hususunda yeterlilikleri mevcut ise iyile\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ve kurslarda da g\u00f6revlendirilebilecekleri mevzuatta belirtilmi\u015ftir. G\u00fcvenlik ve g\u00f6zetim servisi personelinin h\u00fck\u00fcml\u00fclerin iyile\u015ftirilmesi, e\u011fitimi ve topluma yeniden entegrasyonu s\u00fcre\u00e7lerine ili\u015fkin temel bir mesleki fark\u0131ndal\u0131k ve g\u00f6rev bilinci i\u00e7erisinde olmalar\u0131na kaynakl\u0131k eder nitelikte oldu\u011funu de\u011ferlendirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bununla birlikte, yukar\u0131da da de\u011finildi\u011fi \u00fczere ceza infaz kurumlar\u0131nda \u0131slah s\u00fcrecinin ba\u015far\u0131 ile yerine getirilmesinde esas sorumluluk uzman personel olarak da nitelendirilen \u00f6\u011fretmen, psikolog, sosyal hizmet uzmanlar\u0131na aittir. \u00d6\u011fretmenin sorumlulu\u011fundaki e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim servisinde g\u00f6revli personel, mahpusun e\u011fitim eksikliklerinin giderilmesini ama\u00e7layan faaliyetler y\u00fcr\u00fctmekle g\u00f6revlidirler. Ceza infaz kurumunda bulunan mahpuslar\u0131n gerekli kriterleri yerine getirmeleri ko\u015fuluyla okuma yazma e\u011fitiminden y\u00fcksek\u00f6\u011frenim d\u00fczeyine her e\u011fitim seviyesinde \u00f6rg\u00fcn ya da yayg\u0131n e\u011fitim programlar\u0131na kat\u0131l\u0131mlar\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kurumda y\u00fcr\u00fct\u00fclen e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim faaliyetlerinin yan\u0131 s\u0131ra, s\u00fcreli yay\u0131nlara eri\u015fim, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel etkinliklerin d\u00fczenlenmesi, k\u00fct\u00fcphane \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve manevi rehberlik hizmetlerinin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi de bu servisin sorumlulu\u011fundad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
\u0130\u015f yurtlar\u0131 uygulamas\u0131 ile at\u00f6lye \u015fefinin sorumlulu\u011fundaki i\u015f yurtlar\u0131nda mahpuslar\u0131n kendilerine sunulan mesleki e\u011fitim programlar\u0131n\u0131 tamamlayarak meslek \u00f6\u011frenmeleri ve ceza infaz kurumlar\u0131 b\u00fcnyesinde mevcut i\u015f yurtlar\u0131n\u0131n \u00fcretim faaliyetlerinde \u00e7al\u0131\u015farak d\u00fczenli gelir elde etmeleri de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu uygulama mahpusun, meslek ve sanatlar\u0131n\u0131 koruyup geli\u015ftirmelerini sa\u011flamay\u0131 da ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Psiko-sosyal destek kapsam\u0131nda, mahpuslar\u0131n psiko-sosyal deste\u011fe ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131nda kurumda g\u00f6rev yapmakta olan psikolog ya da sosyal hizmet uzmanlar\u0131ndan destek almalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Psiko-sosyal yard\u0131m servisi; h\u00fck\u00fcml\u00fclerin ruh ve beden sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin koruyucu ve geli\u015ftirici programlar\u0131 ara\u015ft\u0131ran, uygulayan ve gerekti\u011finde tedavi s\u00fcrecine kat\u0131larak psikolojik destek sa\u011flamay\u0131 ve m\u00fcdahalede bulunmay\u0131 ama\u00e7layan uzmanlar\u0131n g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 birimdir. Bu serviste g\u00f6rev alan personel; mahpuslar\u0131n bireysel \u00f6zelliklerini, ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 ve su\u00e7 i\u015fleme nedenlerini belirlemek suretiyle bireysel geli\u015fimlerine yard\u0131mc\u0131 olmak ve ceza infaz kurumundaki ya\u015famlar\u0131 ile mevcut toplumsal ili\u015fkilerinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesini desteklemekten sorumludur. Psiko-sosyal yard\u0131m servisi personeli; ayn\u0131 zamanda, mahpusun yeniden su\u00e7 i\u015flemesini engelleyecek \u00f6nlemleri almak amac\u0131yla gerekti\u011finde kurum en \u00fcst amirinin bilgisi d\u00e2hilinde h\u00fck\u00fcml\u00fc aileleri ve h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn sosyal \u00e7evresiyle g\u00f6r\u00fc\u015fme yapmakla g\u00f6revlidir.<\/p>\n\n\n\n
Ceza infaz kurumlar\u0131n\u0131n y\u00f6netimsel yap\u0131s\u0131 incelendi\u011finde, <\/strong>kurumun amiri m\u00fcd\u00fcrd\u00fcr. Kurum m\u00fcd\u00fcr\u00fc ayn\u0131 zamanda i\u015f yurdunun da m\u00fcd\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Ceza infaz kurumlar\u0131nda kurum m\u00fcd\u00fcrlerine yard\u0131mc\u0131 olmak \u00fczere ikinci m\u00fcd\u00fcr ve idare memuru kadrolar\u0131nda y\u00f6netici personel de g\u00f6rev yapmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00fclkemizde in\u015fa edilen en yayg\u0131n ceza infaz kurumu tipleri olan T ve L tipi cezaevlerinin her birinde ortalama 2.000 civar\u0131nda h\u00fck\u00fcml\u00fc mevcuttur. Her biri yeti\u015fkin bu say\u0131da bir insan toplulu\u011funun g\u00fcvenlik, bar\u0131nma, ia\u015fe ve sa\u011fl\u0131k ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kesintisiz bir \u015fekilde kar\u015f\u0131lanmas\u0131, y\u00fcksek d\u00fczeyde bir yetkinlik gerektirmektedir. Ceza infaz kurumu idarecilerinin hukuk, maliye, g\u00fcvenlik, personel, e\u011fitim, iyile\u015ftirme ve \u00fcretim uygulamalar\u0131 konusunda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan i\u015f y\u00fck\u00fc ve yo\u011funlu\u011funu ba\u015far\u0131 ile y\u00f6netebilecek nitelikte mesleki bilgi ve tecr\u00fcbeye sahip olmalar\u0131 gerekmektedir. Cezaevi y\u00f6neticilerinin, Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve Bakanl\u0131k yetkilileri olan s\u0131ral\u0131 amirlerine kar\u015f\u0131 sorumluklar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra h\u00fck\u00fcml\u00fc ve tutuklular ile yak\u0131nlar\u0131, avukatlar\u0131, ceza infaz kurumu \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ve cezaevlerinin d\u0131\u015f g\u00fcvenli\u011finden sorumlu emniyet te\u015fkilat\u0131 birimi olan jandarma yetkilileri ile g\u00f6revlerinin gerektirdi\u011fi ili\u015fkilerin \u00e7ok boyutlulu\u011fu ve kapsam\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde kurumsal temsil ve ili\u015fki y\u00f6netimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6zel yetkinliklere haiz olmalar\u0131 gerekti\u011fi hususu tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. Y\u00f6netim servisi, g\u00fcvenlik ve g\u00f6zetim servisi, e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim servisi, psiko-sosyal yard\u0131m servisi, i\u015f yurdu servisinin yan\u0131 s\u0131ra ceza infaz kurumlar\u0131nda sa\u011fl\u0131k servisi, teknik servis ve yard\u0131mc\u0131 hizmetler servisinde g\u00f6revli personel de g\u00f6rev yapmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ceza infaz kurumlar\u0131nda personel e\u011fitim merkezleri olu\u015fturulmas\u0131 \u00f6nem arz etmektedir. 1980 y\u0131l\u0131ndan itibaren, Avrupa \u00fclkelerinde infaz hizmetleri personelinin, belirli standartlar\u0131 olan bir e\u011fitim yerle\u015fkesinde mesleki e\u011fitim almas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde somut ad\u0131mlar at\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dclkemizde de \u00f6zellikle 1990\u2019l\u0131 y\u0131llardan itibaren zor kullanma yetkisine sahip olan kamu personeline insan haklar\u0131 konusunda fark\u0131ndal\u0131k kazand\u0131rmak ve mesleki hizmet kalitesinin artt\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla meslek i\u00e7i e\u011fitim programlar\u0131 d\u00fczenlenmesine \u00f6zel \u00f6nem verilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede, ceza infaz kurumlar\u0131nda g\u00f6rev yapmakta olan infaz hizmetleri personelinin gruplar halinde Ankara\u2019da ve yerel ortamlarda (adliyelerde ve cezaevlerinde) d\u00f6nem d\u00f6nem bir dizi e\u011fitim programlar\u0131na kat\u0131l\u0131mlar\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fitim g\u00f6ren personelin konaklayabildi\u011fi, derslikler, bilgisayar s\u0131n\u0131flar\u0131, k\u00fct\u00fcphane, uzaktan e\u011fitim st\u00fcdyosu, spor salonu, uygulama alanlar\u0131, sosyo-k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fim ortamlar\u0131, yemekhane ve kafeterya imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n mevcut oldu\u011fu ceza infaz kurumlar\u0131 ve tutukevleri personel e\u011fitim merkezlerinin kat\u0131l\u0131mc\u0131 kapasitesi 2000 ki\u015fiyi a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fitici personel ceza infaz kurumlar\u0131 ve tutukevleri m\u00fcd\u00fcrleri, psikologlar\u0131, sosyal hizmet uzmanlar\u0131, \u00f6\u011fretmenleri ve di\u011fer uzmanlardan olu\u015fmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131 ve h\u00e2kimler ile denetimli serbestlik m\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri ba\u015fta olmak \u00fczere di\u011fer kurum ve kurulu\u015flardan uzman personel, \u00fcniversitelerden akademisyenler ve ihtiya\u00e7 duyulan di\u011fer uzmanlar, e\u011fitici olarak e\u011fitim s\u00fcre\u00e7lerinde g\u00f6revlendirilebilmektedir. <\/p>\n\n\n\n \u00dclkemizde mahpuslar, \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda di\u011fer insan haklar\u0131n\u0131n tamam\u0131na sahiptirler. Birle\u015fmi\u015f Milletlerin bir\u00e7ok belgesinde h\u00fck\u00fcml\u00fc ve tutuklu haklar\u0131na yer verilmi\u015ftir. Bu belgelerde, uygulanan ceza infaz sistemi, mahpusun insan onuruna g\u00f6sterilen sayg\u0131y\u0131 azaltmadan, cezaevi ya\u015fam\u0131 ile \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam aras\u0131ndaki fark\u0131 asgariye indirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r d\u00fczenlemesiyle genel bir \u00e7er\u00e7eve belirlenmi\u015ftir. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi (A\u0130HS) ve bu s\u00f6zle\u015fme h\u00fck\u00fcmlerinin ihlaline ili\u015fkin yap\u0131lan ba\u015fvurular sonucu al\u0131nan Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM) kararlar\u0131n da mahpus haklar\u0131na geni\u015f bir \u015fekilde yer verilmi\u015ftir. \u00dclkemizde, hapishanelere ili\u015fkin temel kanun olan 5275 say\u0131l\u0131 Ceza ve G\u00fcvenlik Tedbirlerinin \u0130nfaz\u0131 Hakk\u0131nda Kanununun 2. maddesinde \u201cCeza ve g\u00fcvenlik tedbirlerinin infaz\u0131nda zalimane, insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131, a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ve onur k\u0131r\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flarda bulunulamaz\u201d d\u00fczenlenmesi yer almaktad\u0131r. Ceza ve Tevkifevleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 Ceza \u0130nfaz Kurumu Y\u00f6netimi El Kitab\u0131nda ise, \u201cHapis cezas\u0131 sadece \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten yoksun b\u0131rakmay\u0131 i\u00e7erir, hapsetme ko\u015fullar\u0131 asla ek bir cezaland\u0131rma olarak kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r\u201d, \u201c\u00d6zg\u00fcrl\u00fcklerinden mahrum edilen b\u00fct\u00fcn insanlara, her zaman, insanl\u0131k onuruna uygun bir \u015fekilde ve insan olmalar\u0131ndan kaynaklanan onura sayg\u0131 g\u00f6sterilerek davran\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d ifadeleri yer almaktad\u0131r. Ulusal ve uluslararas\u0131 d\u00fczenlemelere g\u00f6re, hapis cezas\u0131 sadece ve sadece hapsedilen ki\u015fiyi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yoksun b\u0131rakmakta, bunun d\u0131\u015f\u0131nda ki\u015fi di\u011fer t\u00fcm insan haklar\u0131ndan yararlanmaktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n Mahpusun haklar\u0131n\u0131n neler oldu\u011fu, bu hakk\u0131n ihlali halinde nereye, nas\u0131l ba\u015fvuraca\u011f\u0131na ili\u015fkin k\u0131sa bilgilere a\u015fa\u011f\u0131da yer verilmi\u015ftir. Hemen ifade etmek gerekir ki, mahpus mahpuslu\u011funun ba\u015flamas\u0131yla beraber haklar\u0131n\u0131n neler oldu\u011funu ili\u015fkin bilgiyi mahpus oldu\u011fu kuruma yaz\u0131l\u0131 ba\u015fvuruda bulunmak suretiyle \u00f6\u011frenme hakk\u0131na sahiptir. \u00c7ok genel olarak mahpus, mahpushaneye geldi\u011fi esnada; tutuklu ise tutuklulu\u011fa itiraz edebilir, adli kontrol karar\u0131 verilmesini, teminatla tahliye talebinde bulunmay\u0131, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilecek temiz bir odaya yerle\u015ftirilmesini, insanl\u0131k onuru ile ba\u011fda\u015fmayan davran\u0131\u015flardan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131n\u0131, ia\u015fenin sa\u011flan\u0131lmas\u0131n\u0131 isteyebilir. <\/p>\n\n\n\n Mahpusun ya\u015fam ve sa\u011fl\u0131k hakk\u0131, ileti\u015fim ve g\u00f6r\u00fc\u015fme, ibadet ve k\u00fclt\u00fcrel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 giderme, dilek\u00e7e ve ba\u015fvuru haklar\u0131 gibi temel haklarla birlikte mahpusun sahip oldu\u011fu t\u00fcm haklar Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 sayfas\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Mahpus sahip oldu\u011fu haklara ili\u015fkin haz\u0131rlanan el kitab\u0131n\u0131, infaz kurumundan isteme hakk\u0131na sahiptir. T\u00fcrkiye \u0130nsan Haklar\u0131 ve E\u015fitlik Kurumu (T\u0130HEK) Mahpus Haklar\u0131 Rehberi, kurumun resm\u00ee web sitesinde eri\u015fime a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ayr\u0131ca, mahpusun haklar\u0131n\u0131 bilmesi, savunmas\u0131 ve ihlallerin raporlanmas\u0131 a\u015famalar\u0131nda sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 rehber niteli\u011finde kaynaklar sunmaktad\u0131r. Ceza \u0130nfaz Sisteminde Sivil Toplum Derne\u011fi (C\u0130SST) taraf\u0131ndan mahpuslara y\u00f6nelik, mahpus haklar\u0131 el kitaplar\u0131 ve ba\u015fvuru rehberleri yay\u0131nlamaktad\u0131r.Mahpusun sahip oldu\u011fu haklar\u0131n ihlal edilmesi halinde; <\/strong>Ceza \u0130nfaz Kurumu M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile \u0130dare ve G\u00f6zlem Kuruluna yaz\u0131l\u0131 dilek\u00e7e ile ba\u015fvurabilir. Kurum kararlar\u0131na veya ya\u015fanan hak ihlallerine kar\u015f\u0131 en yak\u0131n \u0130nfaz Hakimli\u011fine itirazda bulunulabilir. Ulusal d\u00fczeyde hak ihlallerini inceleyen ve tavsiye kararlar\u0131 alan T\u00fcrkiye \u0130nsan Haklar\u0131 ve E\u015fitlik Kurumu (T\u0130HEK), TBMM \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130nceleme Komisyona ba\u015fvuruda bulunabilir. Anayasa Mahkemesine (bireysel ba\u015fvuru) veya i\u00e7 hukuk yollar\u0131 t\u00fcketildi\u011finde Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesine (A\u0130HM) ba\u015fvurma hakk\u0131 mevcuttur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Av. Metin TARHAN Bu makalede ceza infaz uygulamalar\u0131ndan hareketle \u00fclkemizdeki infaz sistemi irdelenmi\u015f, mevzuat h\u00fck\u00fcmleri do\u011frultusunda mahpus haklar\u0131 ve hak ihlallerinde ba\u015fvuru mercileri ile ba\u015fvuru y\u00f6ntemleri incelenmi\u015ftir. Mahpus haklar\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinden yoksun b\u0131rak\u0131lan h\u00fck\u00fcml\u00fc ve tutuklu bireylerin, bu yoksunluk d\u0131\u015f\u0131nda, sahip olduklar\u0131 insan haklar\u0131 temelli haklard\u0131r. Mahpuslar\u0131n ya\u015fam, sa\u011fl\u0131k, adil yarg\u0131lanma, k\u00f6t\u00fc muameleden korunma, ileti\u015fim, avukatla […]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":324,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[76],"tags":[28],"issue":[75],"class_list":["post-412","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-202608_1","tag-metin-tarhan","issue-agustos-2026"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/412","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=412"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/412\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":413,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/412\/revisions\/413"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/324"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=412"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=412"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=412"},{"taxonomy":"issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fissue&post=412"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}