Av. Samet BEYC\u0130O\u011eLU<\/p>\n\n\n\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz cezaland\u0131rma ayg\u0131tlar\u0131 aras\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de ve d\u00fcnyada en bask\u0131n ara\u00e7lardan birisi haline gelmi\u015f olan cezaevlerine, modern devletler ve egemenler taraf\u0131ndan kurumsal bir kimlik kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Birey nezdinde \u201c\u0131slah\u201d, \u201ciyile\u015ftirme\u201d, \u201ctopluma kazand\u0131rma\u201d gibi bir tak\u0131m teorik m\u00fcspet ama\u00e7lara dayand\u0131r\u0131larak me\u015fruiyetini muhafaza eden cezaevleri, yak\u0131n tarihi s\u00fcre\u00e7te uygulamadaki varl\u0131\u011f\u0131 ve s\u00fcreklili\u011fi sebebi ile zihinlerde alternatifsiz bir cezaland\u0131rma arac\u0131ym\u0131\u015f gibi yanl\u0131\u015f bir alg\u0131ya\/anla\u015f\u0131lmaya neden olmaktad\u0131r. Modern ceza ve infaz hukuku sistemlerinde cezaevlerinin, her ne kadar bireysel ve toplumsal faydalar\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lsa da pratikteki ger\u00e7ekli\u011fi ile temelde insan do\u011fas\u0131na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu, hedeflenen olumlu etkilerin aksine bireyde ve toplumda \u00f6zellikle sosyal, psikolojik ve bedensel bir\u00e7ok a\u011f\u0131r ve kal\u0131c\u0131 hasarlara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, yap\u0131lan inceleme ve ara\u015ft\u0131rmalarda a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyulmaktad\u0131r. Bu manada cezaevi tarihi seyrini ve pratikteki tecr\u00fcbeleri bir\u00e7ok y\u00f6n\u00fcyle ortaya koyup, en ba\u015fta mahpuslar ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131n tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndaki bu bask\u0131 ve cezaland\u0131rma ayg\u0131t\u0131n\u0131 t\u00fcm neticeleri ile birlikte gerek evrensel hukuk kaideleri gerekse insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirmeye ve izah etmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Cezaevi, terim olarak tarihi s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde hapishane, mahpushane, zindan gibi bir\u00e7ok benzer terimle ifade edilmi\u015ftir. Tarihi s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde cezaevleri kurumsal anlam\u0131yla ilk olarak 16. ve 17. Y\u00fczy\u0131llarda ortaya \u00e7\u0131ksa da bireyin h\u00fcrriyetinin k\u0131s\u0131tland\u0131r\u0131lmas\u0131 anlam\u0131ndaki i\u015flevi, tarihin ilk d\u00f6nemlerine kadar dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Antik \u00e7a\u011flara varan \u201chapsetme\u201d k\u00fclt\u00fcr\u00fc ilk olarak Roma\u2019da kendini g\u00f6stermi\u015ftir. Fakat bu d\u00f6nemlerde \u201chapis\u201d kavram\u0131 do\u011frudan bir ceza olarak de\u011fil, cezan\u0131n belirlenmesine kadar bireyin bekletilmesi ya da tutukluluk diyebilece\u011fimiz bir i\u015flevde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0\u201cRoma\u2019da bug\u00fcnk\u00fc anlam\u0131yla h\u00fcviyetlendiremesek de insan kapat\u0131lan mekanlara rastl\u0131yoruz!.. \u0130nsan kullan\u0131m\u0131na yatk\u0131n kayalar\u0131n do\u011fal yataklar\u0131ndan s\u00f6k\u00fcld\u00fckleri maden ocaklar\u0131, madenden yana t\u00fckenip de derin bo\u015fluk ve galerilerden ibaret mek\u00e2nlar haline gelince, ak\u0131beti belirlene kadar su\u00e7lular, giri\u015f k\u0131s\u0131mlar\u0131na duvarlar \u00f6r\u00fclerek ve \u00f6nlerine de n\u00f6bet\u00e7iler koyularak bu mek\u00e2nlarda bekletilirlerdi\u2026 Yine de bu, verilmi\u015f \u201ch\u00fck\u00fcmle bekletmek\u201d anlam\u0131nda bir bekleti\u015f de\u011fil, verilecek \u201ch\u00fckm\u00fc beklemek\u201d anlam\u0131ndaki bir bekletili\u015ftir!..\u201d<\/em>1<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Bu d\u00f6nemde sadece eski maden ocaklar\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 tutulmayan \u201chapis\u201d mek\u00e2nlar\u0131, farkl\u0131 bi\u00e7imlerde de i\u015flevini ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f, toplumdaki bireylerin su\u00e7lar\u0131na ve stat\u00fclerine g\u00f6re de cezalar\u0131n infaz\u0131nda farkl\u0131l\u0131klar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0\u201cYa iki bin be\u015f y\u00fcz y\u0131ll\u0131k Mamertine Hapishanesi!.. Aziz Pavlus ve Aziz Peter\u2019in de bir d\u00f6nem burada hapsedildiklerinin rivayeti, bu hapishanenin cazibesini art\u0131rsa da, kent kanalizasyonuna ba\u011flanan sarn\u0131c\u0131yla pisli\u011fe mekan olma hissi bask\u0131n \u00e7\u0131kar ve Mamertine Hapishanesi \u00f6len konuklar\u0131n\u0131, c\u00fcz c\u00fcz la\u011f\u0131m farelerinin \u00e7apra\u015f\u0131k i\u00e7lerinde hapsolsun diye, la\u011f\u0131ma atar!.. Roma\u2019ya kar\u015f\u0131 devlet su\u00e7u i\u015fleyenler burada infazlar\u0131n\u0131 beklerken, se\u00e7kin ve d\u00fczeyli zanl\u0131lar, kendilerinden s\u00f6z al\u0131narak kendi evlerinde bekletilirler\u2026 Zaten her aile, kendi fert ve k\u00f6lelerini cezaland\u0131rmak i\u00e7in kiler, mutfak ya da salon gibi bir de k\u00fc\u00e7\u00fck zindanc\u0131\u011f\u0131 olan evlere sahiptir.\u201d<\/em>2<\/a><\/sup>\u00a0Bu ifadelerden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere Roma d\u00f6neminde \u201chapsetme\u201d i\u015fleminin icra ve yetkisi sadece devlet elinde tutulmam\u0131\u015f ve toplumdaki ailelere de kendi fert ve k\u00f6lelerini hapsederek cezaland\u0131rma inisiyatifi tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 0rta \u00e7a\u011fa ge\u00e7ilmesiyle birlikte \u201chapis\u201d ve \u201chapsetme\u201d kavramlar\u0131 da usul ve uygulama a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni bir boyuta evrilmi\u015ftir. \u201cZindanlar\u0131 ve hapsetmenin bir ceza, \u0131slah ve men etme arac\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sistemli bir tatbik halinde ilk defa Orta \u00c7a\u011f kiliselerinde g\u00f6r\u00fcyoruz<\/em>\u2026\u201d3<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n \u201cOrta \u00e7a\u011fda deh\u015fete d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc hapishaneler anlam\u0131ndaki zindanlar cezaland\u0131rman\u0131n mek\u00e2nlar\u0131 olmu\u015ftur. Buralara at\u0131lan mahk\u00fbmlar\u0131n \u00e7o\u011funlukla \u00f6l\u00fcnceye kadar burada kalmalar\u0131 ceza bi\u00e7imiydi.<\/em>\u201d4<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n \u201cBat\u0131n\u0131n, Antik \u00c7a\u011f\u2019dan Ulus Devletler \u00c7a\u011f\u0131\u2019na do\u011fru akan tarih \u015feridi \u00fczerinde, konaklayabilece\u011fi en yak\u0131c\u0131, en puslu, en vehimli zaman kesiti Orta \u00c7a\u011f idiyse e\u011fer, en karanl\u0131k, en sert, en bo\u011fucu ve en tutucu mek\u00e2n zemini de kilisedir!.. Bir kan s\u0131rtlan\u0131n\u0131 bir s\u00fct kedisinden farkl\u0131 k\u0131lan, kopart\u0131c\u0131 pen\u00e7e, par\u00e7alay\u0131c\u0131 di\u015fler ve onlar\u0131n da \u00fcst\u00fcnde koparmak ve par\u00e7alamak i\u015ftahl\u0131 tabiat\u0131d\u0131r ya i\u015fte; tabiat\u0131yla bir s\u00fct kedisinden farkl\u0131 olan s\u0131rtlan kilisenin, di\u015f ve t\u0131rnaklar\u0131 halinde icraat malzemesi olarak kulland\u0131\u011f\u0131 da, Engizisyon Mahkemeleri\u2019dir!..<\/em><\/p>\n\n\n\n Kilise taraf\u0131ndan, s\u00f6z\u00fcm ona bir yarg\u0131lamadan sonra icaplar\u0131 g\u00f6r\u00fcls\u00fcn diye Engizisyona sevk edilenlerin, par\u00e7alanmadan evvel bekletili\u015fleri, manast\u0131rlar\u0131, piskoposluk saraylar\u0131n\u0131 ve kraliyet saray\u0131 zindanlar\u0131n\u0131, bug\u00fcnk\u00fc anlam\u0131na yak\u0131n olarak ilk hapishane binalar\u0131 k\u0131ld\u0131<\/em>.\u201d5<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n \u0130zah edildi\u011fi \u00fczere Orta \u00c7a\u011f d\u00f6nemlerinde ceza ve infaz sistemati\u011fi olarak, adaletten kopuk bir anlay\u0131\u015fla yarg\u0131 ve yarg\u0131lama zulm\u00fcn\u00fcn ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7eken Engizisyon Mahkemeleri, hapsetme ve cezaland\u0131rma yetkisinin kullan\u0131lmas\u0131nda aktif ve ac\u0131mas\u0131z bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Bu duruma ba\u011fl\u0131 olarak da manast\u0131rlar, piskoposluk saraylar\u0131 ve kraliyet saray zindanlar\u0131, kaleler vb. mek\u00e2nlar da bu d\u00f6nemde hapishane i\u015flevinde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u201cBat\u0131l\u0131 kaynaklar, Napolyon taraf\u0131ndan kapat\u0131laca\u011f\u0131 19. Asr\u0131n ba\u015f\u0131na kadar Engizisyon zulm\u00fcne maruz kalanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 milyonlarla ifade ederler. Milyonlarca insan\u0131n her biri yak\u0131lm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r bilinmez ama, tamam\u0131na yak\u0131n\u0131n\u0131n zorlu sorgulama s\u00fcre\u00e7leri boyunca manast\u0131rlarda, piskoposluk saraylar\u0131nda, kalelerde, kulelerde hapislik nam\u0131na bekletildi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz<\/em>.\u201d6<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Orta \u00e7a\u011f sonras\u0131 ya\u015fanan Frans\u0131z Devrimi ve devam\u0131ndaki s\u00fcre\u00e7 ise ceza ve infaz sistemleri i\u00e7in yeni bir yol haritas\u0131 \u00e7izmi\u015ftir.\u00a0<\/em>Fransa\u2019daki Bastille Kalesine yap\u0131lan bask\u0131n yeni bir s\u00fcrecin k\u0131v\u0131lc\u0131m\u0131 olmu\u015ftur. \u201cBastille Hapishanesi, mevcudu muhafaza etmek isteyen krall\u0131k monar\u015fisi muhafazakarlar\u0131yla, mevcudu devirmek isteyen devrimciler aras\u0131nda vuku bulan ve neticesiyle Frans\u0131z \u0130htilali\u2019ni do\u011furan \u00e7eki\u015fmenin sembol bir ring alan\u0131d\u0131r!.. 14 Temmuz 1789\u2026 Paris\u2019i \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 korumak maksad\u0131yla yap\u0131m\u0131 14. as\u0131rda tamamlanm\u0131\u015f ve tam iki y\u00fcz y\u0131l boyunca kale olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f bir yap\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde, bu defa \u0130ngilizler de\u011fil, bizzat Frans\u0131z halk\u0131 muhasara halinde\u2026 \u0130ki y\u00fcz y\u0131l boyunca duman\u0131 t\u00fctt\u00fcr\u00fclen bir kalelik misyonu ard\u0131ndan zindan kimli\u011fine b\u00fcr\u00fcnd\u00fcr\u00fclen ve bu ana kadar mahpus olarak \u00e7o\u011funlukla b\u00fcy\u00fck seny\u00f6rleri, ilim ve fikir adamlar\u0131n\u0131, a\u011f\u0131rlam\u0131\u015f olan bu yap\u0131n\u0131n i\u00e7inde de\u011fil de \u00f6n\u00fcnde toparlananlar bu defa, a\u015fa\u011f\u0131 tak\u0131mdan g\u00f6r\u00fclen halk kitleleri\u2026 Kaledeki k\u00fc\u00e7\u00fck garnizonun komutan\u0131 Marki de Louney\u2019den, hapishanenin teslimini, istiyorlar\u2026 \u00d6nce emrindeki 110 asker ve kalesinin 23 metre y\u00fckselen ve hendeklerle \u00e7evrili olan 8 kulesine g\u00fcvenen Louney, bask\u0131n vermek isteyenlerden birka\u00e7 Frans\u0131z\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, kale \u00f6n\u00fcne getirilen bir top y\u00fcz\u00fcnden \u00f6lmeyi g\u00f6ze alamaz ve Bastille Hapishanesi\u2019ni teslim eder\u2026\u201d<\/em>7<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Frans\u0131z devrimi ve devam\u0131ndaki reform s\u00fcrecinde rol oynayan bu olay ve di\u011fer iktidar m\u00fccadeleleri, iktidar de\u011fi\u015fim s\u00fcrecinde ceza ve infaz sistemlerini ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131nda bir intikam teorisi \u00fczerine i\u015flevselle\u015ftirmi\u015ftir.\u00a0\u201cYak\u0131n\u00e7a\u011f Avrupas\u0131\u2019nda zindan, kilisenin ayd\u0131nlanmac\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki gerileyi\u015fine nispeten, Frans\u0131z \u0130htilali \u015fahs\u0131nda belki de, zul\u00fcm aletinin bir de\u011fi\u015f toku\u015fu \u015feklinde temay\u00fcz etti. Kilisenin \u201ckaz\u0131\u011fa oturtup yakmakla\u201d sembolize edilebilecek zul\u00fcm aleti, Frans\u0131z Devrimi\u2019nin giyotin makas\u0131nda \u201ckelleyi omuz hizas\u0131ndan koparmak\u201d suretine d\u00f6nd\u00fc ve k\u0131y\u0131m\u0131na b\u00f6ylece devam etti. Tedhi\u015f-ter\u00f6r d\u00f6nemi mahkemelerinin, zanl\u0131 hakk\u0131nda ya \u00f6l\u00fcm ya da beraat \u015feklinde karar vermesi, zindanlar\u0131 ceza infaz mek\u00e2nlar\u0131 olmaktan, \u00f6l\u00fcm i\u00e7in bekletme mek\u00e2nlar\u0131na d\u00f6nd\u00fcr\u00fcvermi\u015fti.\u201d<\/em>8<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n \u201cKurtlukta kanun d\u00fc\u015feni yemek idiyse e\u011fer, Fransa Devriminin Robespiyer idaresindeki be\u015f y\u0131ll\u0131k tedhi\u015f-ter\u00f6r d\u00f6neminde bu kanun, yenilmek istenenin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesindedir!.. O art\u0131k, b\u00fct\u00fcn konvansiyon nazar\u0131nda bir \u201cgiyotinlik namzedi\u201d dir. Tevkif\u2026 Fransa\u2019da bu y\u0131llar zindan ve hapsedili\u015f i\u00e7in sadece, cellad\u0131n giyotini haz\u0131rlamas\u0131na kadar bir bekletilmekten ibarettir.<\/em><\/p>\n\n\n\n \u0130\u00e7lerindeki karanl\u0131\u011f\u0131n mahiyet de\u011fi\u015ftirmesi ve \u015fifa kabul etmez bir hal almas\u0131yla birlikte, Fransa ve Fransa \u015fahs\u0131nda Avrupa\u2019n\u0131n bu d\u00f6nemde zindanlar, mahiyet ve i\u015flevleri itibariyle sadece birer tutulma kararg\u00e2h\u0131d\u0131rlar.\u201d<\/em>9<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n \u201cParis\u2019in Bastille\u2019si gibi, Sen Petersburg\u2019un Petrapavlosky\u2019si, kaleden zindana d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcre\u00e7leri ayr\u0131 bir husus, zindanl\u0131k h\u00fcviyetleriyle evvela devrimcilerin \u201ckapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131\u201d, devrimler ard\u0131ndan da devrimcilerin \u201ckapatt\u0131\u011f\u0131\u201d birer kasvet yuvas\u0131d\u0131rlar\u2026\u201d<\/em>10<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Bu durum sadece Fransa \u00f6zelinde ya\u015fanmam\u0131\u015f olup, mevcut olaylar\u0131n Avrupa geneline etkisi ile di\u011fer \u00fclkelerde de benzer tutumlar g\u00f6zlemlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n \u201cFransa Paris\u2019inde Bastille Hapishanesi, Rusya Sen Petersburg\u2019unda da Petrapavlovsky Hapishanesi, krall\u0131k ve monar\u015fi elinde halklar\u0131n kavruldu\u011fu sembol zindanlar iken, devrimcilerin eline ge\u00e7i\u015flerinde de \u201c\u015fahs-\u0131 mek\u00e2n\u201dlar\u0131nda da mevcudun devrildi\u011fi sembol yap\u0131lar olmu\u015ftur!..<\/em><\/p>\n\n\n\n \u201cFransa \u0130mparatoru ve Rus \u00c7ar\u0131 \u015fahs\u0131nda, krall\u0131k ve monar\u015fi zindanlar\u0131, t\u00fcm koltuklar\u0131 doldurulmu\u015f bir k\u00f6y minib\u00fcs\u00fcyse e\u011fer, Frans\u0131z ve Rus devrimleri elinde zindan, insanlar\u0131n nefes bile almalar\u0131n\u0131 zor k\u0131lacak kadar bal\u0131k istifi edilmi\u015f bir metropol otob\u00fcs\u00fcd\u00fcr!.<\/em>.\u201d11<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Orta \u00e7a\u011f sonunda ve Frans\u0131z Devrimi ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinin a\u015f\u0131lmas\u0131 ile birlikte \u201chapsetme\u201d kavram\u0131, hapishanelerin kurumsalla\u015fmas\u0131 ile salt bir ceza ayg\u0131t\u0131 olarak anlam kazanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0\u201cBat\u0131da hapishanelerin 17. Yy sonu ve 18. Yy ba\u015f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse hapishaneler yakla\u015f\u0131k 200 y\u0131ll\u0131k kurumlard\u0131r.\u201d<\/em>12<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Cezaevi mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n, kurumsal bir i\u015flev kazanmas\u0131nda 17. Ve 18. Y\u00fczy\u0131lda ya\u015fanan tarihsel olgular bask\u0131n bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle Sanayi Devrimi ve di\u011fer ekonomik, sosyal olgular bu duruma \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015ftir.\u00a0\u201cHapishanenin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f d\u00f6nemleri kapitalizmin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f d\u00f6nemidir. Hapishaneler modern bir \u015fiddet toplumu olan kapitalizmin en \u00fcst \u015fiddet kurumlar\u0131ndan birisidir. Hapishaneler bir reform arac\u0131 olarak tasarlanm\u0131\u015flard\u0131r. \u00d6ncelikle potansiyel su\u00e7lu olarak g\u00f6r\u00fclen herkes, ba\u015fta sokaklarda ya\u015fayan serseriler, sakatlar, deliler, i\u015fsizler g\u00fc\u00e7s\u00fczler kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ve Avrupa\u2019n\u0131n belli ba\u015fl\u0131 \u015fehirlerindeki n\u00fcfusun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; ta ki bu insanlar \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 kabul edinceye kadar. Yani kapat\u0131lma tamamen \u00fcretim s\u00fcreciyle ilgili g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f iktisadi akla dayal\u0131 toplumsal d\u00fczenlemelerin i\u015fleyi\u015flerini sa\u011flamak ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Kapatma ile hapsetme ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir. \u0130\u015fkence ama\u00e7l\u0131 kapama hapishane \u00f6ncesine uzan\u0131r ve itaat ama\u00e7l\u0131d\u0131r.\u201d<\/em>13<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n 18. y\u00fczy\u0131l itibari ile ceza, infaz ve hapsetme kavramlar\u0131 hukuki reform s\u00fcrecinin etkisine girmi\u015f ve Avrupa genelinde uygulamada eski ceza ve yarg\u0131lama usullerine nazaran derin de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. \u201cSu\u00e7un herkesin \u00f6n\u00fcnde itiraf edilmesi uygulamas\u0131 Fransa\u2019da ilk kez 1791\u2019de kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, k\u0131sa s\u00fcreli bir geri d\u00f6n\u00fc\u015ften sonra, 1830\u2019da yeniden kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; kaz\u0131\u011fa ba\u011flama ise 1789\u2019da ilga edilmi\u015ftir; \u0130ngiltere i\u00e7in bu tarih 1837\u2019dir. Avusturya, \u0130svi\u00e7re ve ABD\u2019nin Pennsylvania gibi baz\u0131 eyaletlerinde uygulanan, mahk\u00fbmlar\u0131n sokak ortas\u0131nda ve \u015fehirleraras\u0131 yollarda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131 -demir boyunduruklu, \u00e7ok renkli k\u0131yafetleri olan, ayaklar\u0131 prangal\u0131 k\u00fcrek mahk\u00fbmlar\u0131; bunlarla halk aras\u0131nda meydan okuma, k\u00fcf\u00fcr, alay, darbe, kin veya i\u015fbirli\u011fi i\u015faretleri bi\u00e7iminde al\u0131\u015fveri\u015fler olmaktad\u0131r- XVIII. Y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda veya XIX. Y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda hemen her yerde kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eiddetli ele\u015ftirilere ra\u011fmen, te\u015fhir Fransa\u2019da 1831\u2019e kadar s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr \u2013Real, \u201cmide buland\u0131r\u0131c\u0131 bir sahne\u201d demekteydi-; Nisan 1848\u2019de sonunda kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fcrek mahk\u00fbmlar\u0131n\u0131n Brest\u2019ten Toulon\u2019a t\u00fcm Fransa yollar\u0131nda s\u00fcr\u00fckledikleri zincirlere gelince, 1837\u2019de onlar\u0131n yerine siyaha boyanm\u0131\u015f hapishane arabalar\u0131 ge\u00e7mi\u015ftir.\u201d<\/em>14<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Modern hukuk sistemlerinin tarihsel olgular sebebi ile h\u0131zla yerle\u015fmeye ba\u015flamas\u0131 da bu d\u00f6nemin Avrupa geneline yans\u0131yan bir ger\u00e7ekli\u011fidir.\u00a0\u201cGeleneksel adalet a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u201crezaletler\u201din, say\u0131lamayacak kadar \u0131slahat projesinin d\u00f6nemidir; yeni bir yasa ve su\u00e7 teorisi, cezaland\u0131rma hakk\u0131n\u0131n siyasi ve ahlaki a\u00e7\u0131dan yeni bir me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131; eski kararnamelerin iptali, \u00f6rf hukukunun kald\u0131r\u0131lmas\u0131; \u201cmodern\u201d hukuk sistemlerinin devreye sokulmas\u0131: Rusya 1769, Prusya 1780, Pennsylvania ve Toskana 1786, Avusturya 1788, Fransa 1791, Y\u0131l IV, 1808 ve 1810. Ceza hukuku i\u00e7in yeni bir \u00e7a\u011f.\u201d<\/em>15<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Uygulamada do\u011frudan bedeni muhatap alan cezalardan salt anlam\u0131yla \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecine ge\u00e7i\u015f, a\u015famal\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve ba\u015flang\u0131\u00e7 d\u00f6nemlerinde \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 ile birlikte ek cezalar da getirilmi\u015ftir.\u00a0\u201cFakat zorunlu \u00e7al\u0131\u015fma veya hatta hapis \u2013tam bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten mahrumiyet- gibi bir ceza, hi\u00e7bir zaman bizzat bedenin kendini hedefleyen ek bir ceza olmadan uygulanmam\u0131\u015ft\u0131r: g\u0131da tay\u0131nlamas\u0131, cinsel yoksunluk, dayak, h\u00fccre.\u201d<\/em>16<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Hapis cezas\u0131na ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinde Fransa \u00f6zelinde 1670 Kararnamesi, eski uygulamalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu d\u00f6nemde dikkat \u00e7ekici bir d\u00fczenlemedir.\u00a0\u201c1670 Kararnamesi ceza uygulamas\u0131n\u0131n genel bi\u00e7imlerini Devrim\u2019e kadar h\u00fckm\u00fc alt\u0131nda tutmu\u015ftur. H\u00fckme ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 cezalar\u0131n hiyerar\u015fisi \u015f\u00f6yledir: \u201d\u00d6l\u00fcm, konunun kan\u0131t gerektirmesiyle birlikte, s\u00fcrekli k\u00fcrek, kam\u00e7\u0131lama, su\u00e7unu herkesin \u00f6n\u00fcnde itiraf etme, s\u00fcrg\u00fcn.\u201d<\/em>17<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n \u00d6zellikle usul a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir\u00e7ok ele\u015ftirinin getirildi\u011fi yarg\u0131lama, bu d\u00f6nemde adalet ve hakkaniyet ilkelerinden olduk\u00e7a uzak bir yol izlemektedir.\u00a0\u201c\u0130ngiltere\u2019nin meydana getirdi\u011fi b\u00fcy\u00fck istisnan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, bir\u00e7ok Avrupa \u00fclkesinde oldu\u011fu gibi Fransa\u2019da da t\u00fcm ceza usul\u00fc karar a\u015famas\u0131na kadar gizli kalmaktayd\u0131; yani yaln\u0131zca halka de\u011fil ayn\u0131 zamanda bizzat san\u0131\u011fa da gizli kalmaktayd\u0131. Bir \u00f6nceki d\u00f6nemin sertli\u011fini \u00f6zetleyen ve baz\u0131 noktalarda da g\u00fc\u00e7lendiren 1670 kararnamesine g\u00f6re, san\u0131\u011f\u0131n usul s\u00fcrecinin par\u00e7alar\u0131na dahil olmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131, muhbirlerin kimli\u011fini bilmesi olanaks\u0131zd\u0131, tan\u0131klar\u0131 reddetmeden \u00f6nce tan\u0131kl\u0131klar\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc bilmesi olanaks\u0131zd\u0131, kendi yan\u0131ndaki do\u011frulay\u0131c\u0131 olgular\u0131 davan\u0131n sonuna kadar ge\u00e7erli sayd\u0131rtmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131 ister usule uyulup uyulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zetmek ister savunmaya kat\u0131lmak \u00fczere bir avukat bulundurmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131.\u201d<\/em>18<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Frans\u0131z Devrimi sonras\u0131 s\u00fcre\u00e7te 1670 Kararnamesinin yerine getirilen 1810 tarihli Ceza Yasas\u0131, ceza ve usul a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni bir durum ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0\u201c1810 tarihli Ceza Yasas\u0131nda, belli baz\u0131 bi\u00e7imler alt\u0131nda olmak \u00fczere, \u00f6l\u00fcm ile para cezalar\u0131 aras\u0131nda, adeta m\u00fcmk\u00fcn ceza alan\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc i\u015fgal etmektedir. Yeni yasa taraf\u0131ndan kabul edilmi\u015f olan cezaland\u0131rma sistemi nedir? B\u00fct\u00fcn bi\u00e7imleriyle hapsetmedir. Ve yasan\u0131n h\u00fckmetti\u011fi bu hapsi, \u0130mparatorluk, hemen bir cezaland\u0131rma, y\u00f6netim ve co\u011frafya hiyerar\u015fisine g\u00f6re hayata ge\u00e7irmi\u015ftir: en alt basamakta, her sulh mahkemesine ba\u011fl\u0131 olan belediye polis hapishaneleri; her kent b\u00f6lgesinde tutukevleri; b\u00fct\u00fcn illerde birer \u0131slahhane; tepede a\u011f\u0131r su\u00e7lular i\u00e7in merkez hapishaneleri veya bir y\u0131ldan fazlaya mahk\u00fbm edilenler i\u00e7in \u0131slahhaneler; nihayet baz\u0131 limanlarda k\u00fcrek cezas\u0131 \u00e7ekilen zindanlar vard\u0131r.\u201d<\/em>19<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Hapishanenin tarihte ilk olarak hayata ge\u00e7mesi ise bu tarihlerden daha eskiye dayanmaktayd\u0131. \u201cBu modellerin en eskisi, b\u00fct\u00fcn di\u011ferlerine az \u00e7ok ilham vermi\u015f say\u0131lan\u0131, 1596\u2019da a\u00e7\u0131lan Amsterdam Rasphuis\u2019idir. Buras\u0131 ilke olarak dilencilere ve gen\u00e7 su\u00e7lulara y\u00f6nelikti. \u0130\u015fleyi\u015fi \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck ilkeye boyun e\u011fmekteydi: cezan\u0131n s\u00fcresi, en az\u0131ndan baz\u0131 s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde bizzat y\u00f6netim taraf\u0131ndan ve mahpusun hal ve gidi\u015fine g\u00f6re belirlenebilmekteydi. Burada \u00e7al\u0131\u015fma zorunluydu, ortakla\u015fa olarak yap\u0131l\u0131yordu ve mahpuslar yapt\u0131klar\u0131 i\u015f i\u00e7in \u00fccret al\u0131yorlard\u0131. Son olarak da kat\u0131 bir zaman kullan\u0131m\u0131, bir yasak ve zorunluluk sistemi, s\u00fcrekli bir g\u00f6zetim, te\u015fvikler, ruhani metin okumalar\u0131 vard\u0131, koskoca bir \u201ciyiye \u00e7ekme\u201d ve \u201ck\u00f6t\u00fcl\u00fckten uzakla\u015ft\u0131rma\u201d ara\u00e7lar\u0131 oyunu mahk\u00fbmu gece g\u00fcnd\u00fcz \u00e7evrelemekteydi.\u201d<\/em>20<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Amsterdam infaz uygulamalar\u0131, daha sonra yayg\u0131nla\u015fan ve kurumsalla\u015fan hapishane ve hapsetme k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile birlikte t\u00fcm Avrupa\u2019da etkisini g\u00f6stermeye ve \u00f6rnek al\u0131nmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0\u201cB\u00fct\u00fcn mahk\u00fbmlar g\u00fcn a\u011far\u0131rken kalkarlar; yataklar\u0131n\u0131 yap\u0131p, temizlenip y\u0131kand\u0131ktan ve di\u011fer ihtiya\u00e7lar\u0131yla u\u011fra\u015ft\u0131ktan sonra; genel olarak g\u00fcn do\u011fumuyla i\u015flerine ba\u015flarlar. Bu andan itibaren hi\u00e7biri, at\u00f6lyeler ve i\u015flerine ayr\u0131lm\u0131\u015f yerler d\u0131\u015f\u0131nda, salonlara ve di\u011fer yerlere gidemez\u2026 G\u00fcn bat\u0131m\u0131nda onlar\u0131 i\u015flerini b\u0131rakmalar\u0131 i\u00e7in uyaran bir \u00e7an \u00e7al\u0131n\u0131r\u2026 Yataklar\u0131n\u0131 yapmalar\u0131 i\u00e7in onlara yar\u0131m saat tan\u0131n\u0131r, bundan sonra y\u00fcksek sesle konu\u015fmalar\u0131na ve en ufak bir g\u00fcr\u00fclt\u00fc yapmalar\u0131na bile izin verilmez.\u201d<\/em>21<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Mahpuslar\u0131n bedeni yorulmalar\u0131n\u0131n yan\u0131nda manevi olarak da bir faaliyet yo\u011funlu\u011funa s\u00fcr\u00fcklenmeleri ceza infaz\u0131na ilk d\u00f6nemlerden itibaren \u0131slah ve iyile\u015ftirme maksad\u0131 ile eklemlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n \u201cKitab\u0131 Mukaddesler ve di\u011fer pratik din kitaplar\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r: kentte ve d\u0131\u015f mahallelerde bulunan \u00e7e\u015fitli mezheplerden ruhban, haftada bir kez ayin yapt\u0131rtmakta ve dinsel e\u011fitime y\u00f6nelik di\u011fer t\u00fcm ki\u015filer de mahk\u00fbmlara her an ula\u015fabilmektedirler.<\/em>\u201d22<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Netice olarak tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde \u00f6nce beden daha sonra ise ruh ve h\u00fcrriyet, ceza ve infaz hukukunda muhatap al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u201c16. yy.\u2019da Amsterdam hapishaneleri ortaya \u00e7\u0131k\u0131ncaya kadar; tenkil etme suretiyle zarars\u0131z yapma yani kefaret (intikam) d\u00fc\u015f\u00fcncesi insanl\u0131k dikkate al\u0131nmadan egemendi. Roma, Germen, Frank ceza hukukunda da bu anlay\u0131\u015f ge\u00e7erliydi. Kefaret ve para cezalar\u0131 orta \u00e7a\u011f\u0131n erken d\u00f6nemleri i\u00e7in pratik tek ceza arac\u0131 idi. Orta \u00e7a\u011f\u0131n ge\u00e7 d\u00f6nemlerinde canavarca, bedeni hedef alan hayata kast eden cezalar onlarla yer de\u011fi\u015ftirdi. 17. Yy.\u2019da ise tarihsel evrim a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir \u201creform\u201d olarak \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ba\u011flay\u0131c\u0131 ceza g\u00fcndeme geldi.\u201d<\/em>23<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Cezaevi ve infaz sistemlerindeki de\u011fi\u015fimler, tarihsel ve hukuki de\u011fi\u015fim ve geli\u015fmeler paralelinde kendi \u00f6z\u00fcndeki bir\u00e7ok teorik tart\u0131\u015fmay\u0131 da beraberinde getirmi\u015ftir.\u00a0\u201cSon \u00fc\u00e7 y\u00fcz y\u0131lda ise su\u00e7 ve su\u00e7lu konular\u0131 yeniden yorumlanm\u0131\u015f, hukukta cezalar\u0131n bireysel olmas\u0131 fikrinde birle\u015filmi\u015f ve su\u00e7lular\u0131n \u0131slah\u0131 sorunu; klasik, olgucu, neoklasik, h\u00fcmanist kuramc\u0131lar taraf\u0131ndan ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Buradan cezaevi fikri olu\u015fmu\u015f, cezaevi h\u00fcrriyeti ba\u011flay\u0131c\u0131 cezalar\u0131n infaz edildi\u011fi kurum olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/em>24<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Osmanl\u0131 Devleti\u2019nde de ba\u015flang\u0131\u00e7ta kurumsal olarak \u201chapishane\u201d bulunmasa da uygulamada \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 mevcuttur. \u201cHapsetmek\u201d fiilinin mek\u00e2n\u0131 \u201cmahpes\u201d ise e\u011fer, b\u00f6ylesi mek\u00e2nlar tabii ki vard\u0131r ve genelde kaleler, kuleler ve kuyulardan ibaret bu muhteva listesine sahiptir. Yoksa hapishane, bizzat insan hapsetmek i\u00e7in in\u015fa edilecek mek\u00e2nlar olarak bat\u0131 dayatmas\u0131ndan m\u00fclhem bir giri\u015fimle ancak 19. as\u0131rda\u2026<\/em>\u201d25<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Cezaland\u0131rma ve infaz sistemi a\u00e7\u0131s\u0131ndan Osmanl\u0131 Devleti genel \u0130slam Kaidelerini esas almaktayd\u0131. \u201cTanzimat\u2019a kadar \u0130slam hukukunu icra mevkiindeki Osmanl\u0131 daha \u00e7ok, su\u00e7un an\u0131yla cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 say\u0131labilecek \u201cbedene y\u00f6nelik cezalar\u201d tatbik etmektedir. \u00d6c\u00fcn devlet eliyle al\u0131nmas\u0131na dayal\u0131 \u201ck\u0131sas\u201d ile birlikte, su\u00e7u \u00f6nleme ama\u00e7l\u0131 had cezalar\u0131n\u0131n ne olduklar\u0131 \u015fer-i hukuka g\u00f6re belliydi. \u00d6ld\u00fcren, yaralayan, i\u00e7ki i\u00e7en, zina yapan, yol kesen, iftirada bulunan ve daha nice su\u00e7 t\u00fcr\u00fcne bula\u015fan ki\u015filere, su\u00e7una g\u00f6re diyet, \u00f6l\u00fcm, el ve aya\u011f\u0131n kesilmesi, s\u00fcrg\u00fcn, de\u011fnek gibi kar\u015f\u0131l\u0131klarla mukabelede bulunulur ve adalet b\u00f6ylece icra olunurdu. Bir de \u201cTazir\u201d cezalar\u0131 var idi ki, bu da \u015fer-i hukukun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir ceza belirtmedi\u011fi i\u00e7in, yine \u015feriat\u0131n ruhundan al\u0131nan bir yetkiyle, h\u00fck\u00fcmdar nam\u0131na vazife icra eden kurullarca, su\u00e7un nevi ve \u015fiddetine g\u00f6re belirlenirdi. Kanunnamelerle cezalar\u0131 belirlenmemi\u015f su\u00e7lara kar\u015f\u0131 uygulanan tazir h\u00fck\u00fcmleri, de\u011fnek, \u00f6l\u00fcm, hapis, s\u00fcrg\u00fcn, k\u0131nama, te\u015fhir ve para cezalar\u0131d\u0131r ki, hapis cezalar\u0131 da olanca kaynak ve dayana\u011f\u0131n\u0131 buradan almaktad\u0131r.<\/em>\u201d26<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin hapis cezas\u0131n\u0131 infaz maksad\u0131 ile kulland\u0131\u011f\u0131 mek\u00e2nlar genelde \u201czindan\u201d ya da \u201ckule\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan yerlerdir. Ba\u015fl\u0131ca Osmanl\u0131 zindanlar\u0131, Yedikule, Emin\u00f6n\u00fc Baba Cafer, Anemos Zindanlar\u0131d\u0131r. Bunun yan\u0131nda Rumeli Hisar\u0131, Anadolu Hisar\u0131, Galata Kulesi, K\u0131z Kulesi, Kur\u015funlu Mahsen, A\u011fa Kap\u0131s\u0131 gibi yerler de hapis cezas\u0131n\u0131n tatbikinde kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u015eehzadeler i\u00e7in kullan\u0131lan \u201cKafes Zindanlar\u0131\u201d da bu kapsamda de\u011ferlendirebilece\u011fimiz farkl\u0131 bir t\u00fcrd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n 19. y\u00fczy\u0131l ve sonras\u0131nda ya\u015fanan de\u011fi\u015fim ve geli\u015fimlere paralel olarak Osmanl\u0131 Devleti\u2019nde de kurumsal anlamda ilk hapishaneler ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0\u201c1831 y\u0131l\u0131nda hisar ve bur\u00e7lar d\u0131\u015f\u0131nda, muhtelif zindanlarda yatan b\u00fct\u00fcn su\u00e7lular, Sultanahmet\u2019teki Pargal\u0131 Makbul \u0130brahim Pa\u015fa Saray\u0131\u2019n\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc avlusunda in\u015fa edilen Hapishane-i Umumiye nakledilirler. 1919\u2019da kurulan ve daha sonra \u201cSultan Ahmet Cezaevi\u201d olarak isimlendirilen Dersaadet Cinayet Tevkifhanesi, Hapishane-i Umumi ile beraber, Sultanahmet Meydan\u0131\u2019n\u0131n resmilik kokan endam\u0131nda, kapat\u0131lm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n da resmile\u015fti\u011finin iki yap\u0131s\u0131 olarak yer al\u0131yordu\u2026\u201d<\/em>27<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Bu s\u00fcre\u00e7 tabii olarak ceza hukuku ve di\u011fer hukuk kaidelerindeki de\u011fi\u015fimleri de beraberinde getirmi\u015ftir. \u201c1891\u2019de su\u00e7lar yeniden tan\u0131mlan\u0131r, yeni cezalar yaz\u0131l\u0131r\u2026 1898 Ceza Kanunu da 1810 Frans\u0131z Ceza Kanunu\u2019ndan terc\u00fcme edilir. Bu kanuna g\u00f6re h\u00fcrriyeti ba\u011flay\u0131c\u0131 cezalar, k\u00fcrek cezas\u0131, kalebentlik ve hapis cezas\u0131 olarak \u00fc\u00e7 k\u0131s\u0131ml\u0131d\u0131r. K\u00fcrek cezas\u0131, Tazminat \u00f6ncesi i\u015fledi\u011fi a\u011f\u0131r c\u00fcr\u00fcmden dolay\u0131 k\u00fcrek \u00e7ekme \u00fczere gemi hizmetine verilmek anlam\u0131nda kullan\u0131l\u0131yordu da daha sonralar\u0131 a\u011f\u0131r olan b\u00fct\u00fcn i\u015fleri ihtiva eden bir muhtevaya erdi. Kalebentlik ise hapis ile s\u00fcrg\u00fcn cezas\u0131n\u0131n birle\u015ftirilmesinden ibarettir ve m\u00fcebbet ya da s\u00fcreli iki \u00e7e\u015fidiyle mahk\u00fbmun bir kalenin i\u00e7ine hapsedilmesiyle tatbik olunmaktad\u0131r\u2026 S\u00fcreli hafif para cezalar\u0131n\u0131n mek\u00e2n\u0131ysa, normal hapishaneler\u2026<\/em>\u201d28<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Son d\u00f6nemlerde ise tam anlam\u0131yla kurumsalla\u015fm\u0131\u015f hapishanelerin temeli at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u201c1876 y\u0131l\u0131, hapishanelerin modernle\u015ftirilmesine h\u0131z verilen bir zaman baraj\u0131\u2026 \u0130lk ciddi \u00e7al\u0131\u015fmalar 2. Abdulhamit D\u00f6nemi\u2019nde\u2026 97 maddelik Tevkifhaneler ve Hapishaneler Nizamnamesi bu d\u00f6nemde\u2026 Bu kanun her liva ve vilayet merkezinde birer hapishane ve tutukevi bulunmas\u0131 gerekti\u011fini ve buralarda cezalar\u0131n hangi s\u00fcreyle infaz edilece\u011fini belirtir. Hapishaneler de art\u0131k, \u00fc\u00e7 yaprakl\u0131 yonca gibi k\u00f6k\u00fcnden \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fit olarak boy verecektir: \u201cTevkifhaneler, Hapishaneler, Hapishane-i Umumi\u201d\u2026<\/em>\u201d29<\/a><\/sup>[29]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n Av. Samet BEYC\u0130O\u011eLU G\u00fcn\u00fcm\u00fcz cezaland\u0131rma ayg\u0131tlar\u0131 aras\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de ve d\u00fcnyada en bask\u0131n ara\u00e7lardan birisi haline gelmi\u015f olan cezaevlerine, modern devletler ve egemenler taraf\u0131ndan kurumsal bir kimlik kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Birey nezdinde \u201c\u0131slah\u201d, \u201ciyile\u015ftirme\u201d, \u201ctopluma kazand\u0131rma\u201d gibi bir tak\u0131m teorik m\u00fcspet ama\u00e7lara dayand\u0131r\u0131larak me\u015fruiyetini muhafaza eden cezaevleri, yak\u0131n tarihi s\u00fcre\u00e7te uygulamadaki varl\u0131\u011f\u0131 ve s\u00fcreklili\u011fi sebebi ile zihinlerde […]<\/p>\n","protected":false},"author":46,"featured_media":331,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"[{\"content\":\"Turgut, Fenafizzindan Olmak Zindan\u0131n Masal\u0131\u2026 F Tipinden Notlar\u2026, Seriyye Yay\u0131nevi, Ankara, s. 399.\",\"id\":\"e1c8eaf2-4f7a-40e0-a2f5-1b613d1595c2\"},{\"content\":\"Turgut, a.g.e., s. 400.\",\"id\":\"726add55-2a3c-4c1f-86c1-fa739a5e3e25\"},{\"content\":\"Turgut, a.g.e., s. 402.\",\"id\":\"2fc390bb-5cc4-4f27-89d6-f973b8f573cf\"},{\"content\":\"Efe, Kapat\u0131lman\u0131n Anlam\u0131 \u015eiddet Mek\u00e2n\u0131 Hapishaneler, Dayan\u0131\u015fma A\u011f\u0131, \u0130stanbul, 2009, s. 5.\",\"id\":\"4322248b-5e6c-45fd-a215-1bdbeda0397e\"},{\"content\":\"Turgut, a.g.e., s. 403.\",\"id\":\"a247d3e7-72f3-4c5a-8bab-33bcc93f32f8\"},{\"content\":\"Turgut, a.g.e., s. 405.\",\"id\":\"4eb48488-d39c-4fd7-8d82-df8976df206d\"},{\"content\":\"Turgut, a.g.e., s. 439.\",\"id\":\"f54fc046-aca3-448c-b49b-e0c464863c57\"},{\"content\":\"Turgut, a.g.e., s. 438.\",\"id\":\"9f6384a9-a696-4240-8553-227d874c4519\"},{\"content\":\"Turgut, a.g.e., s. 448.\",\"id\":\"5742f26b-da44-4168-b7fa-2a0b867489bd\"},{\"content\":\"Turgut, a.g.e., s. 452.\",\"id\":\"f0aaef21-5398-4417-89f9-2859f12c3f4e\"},{\"content\":\"Turgut, a.g.e., s. 456.\",\"id\":\"750c4e56-f1f5-4112-a717-46105a2d4679\"},{\"content\":\"Efe, a.g.e., s. 1.\",\"id\":\"56a99e49-c742-4acf-b48c-ec8e3f355490\"},{\"content\":\"\u201cAyn\u0131 yerde\u201d.\",\"id\":\"7656737b-e684-4449-a818-033daa3899e3\"},{\"content\":\"Foucault, Hapishanenin Do\u011fu\u015fu, \u0130mge Kitabevi, 5. Bask\u0131, Ankara, s.40.\u00a0\",\"id\":\"079c93f1-bdbc-4aff-bf78-9c50cf52f575\"},{\"content\":\"Foucault, a.g.e., s.38.\",\"id\":\"4628b829-425e-43da-a1d3-2c4854a19351\"},{\"content\":\"Foucault, a.g.e., s.49.\",\"id\":\"394f97b2-4e38-4c26-9611-7da8d5f695a6\"},{\"content\":\"Foucault, a.g.e., s.71.\",\"id\":\"ac9c917e-32be-4f00-b5a5-ed7feea04872\"},{\"content\":\"Foucault, a.g.e., s.75.\",\"id\":\"da646630-635a-4bc1-9f2f-3d75ad65a9dd\"},{\"content\":\"Foucault, a.g.e., s.182.\",\"id\":\"558ebbe6-ea41-4a33-8f7e-607e0b9afcf7\"},{\"content\":\"Foucault, a.g.e., s.190.\",\"id\":\"a117c0f6-dccb-4a9b-94d9-043ab81639c2\"},{\"content\":\"G. De la Rochefoucauld \u2013 Liancourt, Des Prisons De Philadelphie, 1796, s. 9.\",\"id\":\"b8f02b7e-f8b4-4bed-b2cb-4b846220300f\"},{\"content\":\"Foucault, a.g.e., s.196.\",\"id\":\"1d12a9fb-7e78-4d1e-9ce5-8bcc0b48282b\"},{\"content\":\"Efe, a.g.e., s.2.\",\"id\":\"8cc2835f-dcdb-4ec5-9fb2-1ee689e7d450\"},{\"content\":\"Efe, a.g.e., s.5.\",\"id\":\"bc575d2e-5af0-4196-ad98-d1653c4143c9\"},{\"content\":\"Turgut, a.g.e., s.430.\",\"id\":\"85e5686a-ff5d-4b38-a986-d5ca1bb17a83\"},{\"content\":\"\u201cAyn\u0131 yerde\u201d.\",\"id\":\"7c3dc877-7212-49dd-ab19-20385db15943\"},{\"content\":\"Turgut, a.g.e., s. 434.\",\"id\":\"88425e9b-151d-445c-b297-d08eef746d2e\"},{\"content\":\"Turgut, a.g.e., s. 435.\",\"id\":\"b0a9940a-19de-4904-ab6b-6b0c2b3ff17e\"},{\"content\":\"Turgut, a.g.e., s. 436.\",\"id\":\"e24bff0d-799e-4e5d-9e0b-15144384fc3d\"}]"},"categories":[76],"tags":[58],"issue":[75],"class_list":["post-391","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-202608_1","tag-samet-beycioglu","issue-agustos-2026"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/391","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/46"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=391"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/391\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":392,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/391\/revisions\/392"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/331"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=391"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=391"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=391"},{"taxonomy":"issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fissue&post=391"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}A- Avrupa\u2019daki Durum<\/h2>\n\n\n\n
B- Osmanl\u0131 Devleti\u2019nde Durum<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n