{"id":135,"date":"2026-04-01T06:00:43","date_gmt":"2026-04-01T03:00:43","guid":{"rendered":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/?p=135"},"modified":"2026-04-01T01:21:17","modified_gmt":"2026-03-31T22:21:17","slug":"roportaj-cemil-cicek-turkiyenin-anayasa-tecrubesi-yapilis-tarzi-felsefesi-ve-gunumuz-sartlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/?p=135","title":{"rendered":"R\u00d6PORTAJ: Cemil \u00c7i\u00e7ek | T\u00fcrkiye\u2019nin Anayasa Tecr\u00fcbesi; Yap\u0131l\u0131\u015f Tarz\u0131, Felsefesi ve G\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u015eartlar\u0131"},"content":{"rendered":"\n

S\u00f6yle\u015fiyi yapan<\/strong>: Aziz O\u011fuzhan KARAMAN & Ramazan ACAR<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin 1876 Kanun-i Esasi\u2019den bug\u00fcne uzanan yakla\u015f\u0131k 150 y\u0131ll\u0131k Anayasa ser\u00fcveni; Anayasalar\u0131n yap\u0131l\u0131\u015f tarz\u0131, dayand\u0131\u011f\u0131 felsefe ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn ihtiya\u00e7lar\u0131na ne \u00f6l\u00e7\u00fcde kar\u015f\u0131l\u0131k verdi\u011fi sorular\u0131n\u0131 da s\u00fcrekli g\u00fcndemde tutuyor. Say\u0131n Cemil \u00c7i\u00e7ek1<\/a><\/sup> ile 2011 Anayasa Uzla\u015fma Komisyonu deneyimi \u00fczerinden T\u00fcrkiye\u2019nin Anayasa tecr\u00fcbesini konu\u015ftuk.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fkan\u0131m, Kanun-i Esasi\u2019den bu yana yakla\u015f\u0131k 150 y\u0131ll\u0131k bir Anayasa tecr\u00fcbemiz var. Anayasa her d\u00f6nemde yo\u011fun bi\u00e7imde tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor ve s\u00fcrekli g\u00fcndemde olan bir kavram. Toplumu ve devleti birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde bir Anayasa bir toplum i\u00e7in ne ifade eder? Anayasan\u0131n \u00f6nemi sizce nedir?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Anayasa kavram\u0131 sonradan kullan\u0131lan bir kavramd\u0131r. Daha evvelki ifade, \u201cTe\u015fkilat-\u0131 Esasiye Kanunu\u201ddur. Yani devletin temel organlar\u0131n\u0131, bu organlar\u0131n birbirleriyle ili\u015fkilerini ve g\u00f6rev-yetki-sorumluluklar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen bir metindir.<\/p>\n\n\n\n

Daha sonra d\u00fcnyadaki geli\u015fen anlay\u0131\u015flara uygun olarak \u201cAnayasa\u201d lafz\u0131 telaffuz edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasalar sadece yasama-y\u00fcr\u00fctme-yarg\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkileri de\u011fil; temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri, bu haklar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131-s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131-k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 gibi konular\u0131 ve devletin niteliklerini de i\u00e7ine alacak \u015fekilde geni\u015fledi. Bug\u00fcn Anayasa dendi\u011finde, yaln\u0131zca devlet te\u015fkilat\u0131 de\u011fil; belki ondan da \u00f6nce hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler k\u0131sm\u0131 g\u00fcndeme gelir.<\/p>\n\n\n\n

Anayasa, ad\u0131 \u00fczerinde, en temel metindir; \u201canayol\u201d gibidir. Di\u011fer yollar oraya \u00e7\u0131kar. Kanunlar\u0131 haz\u0131rlarken Anayasaya uygun haz\u0131rlars\u0131n\u0131z; g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131z oradan kaynaklan\u0131r. Bug\u00fcnk\u00fc Anayasada da var: Hi\u00e7bir organ ve ki\u015fi kayna\u011f\u0131n\u0131 Anayasadan almayan bir yetki kullanamaz.<\/p>\n\n\n\n

Hukuk devletinde yasama ve y\u00fcr\u00fctmenin tasarruflar\u0131n\u0131n hukuka uygunlu\u011funu denetleme g\u00f6revi yarg\u0131ya aittir. Yarg\u0131n\u0131n g\u00f6revi hukuk denetimi yapmakt\u0131r; yerindelik denetimi de\u011fildir. Anayasa, \u00e7\u0131kar\u0131lan yasalar\u0131n ve yap\u0131lan tasarruflar\u0131n uygunlu\u011funu denetleyecek \u00e7er\u00e7eveyi verdi\u011fi i\u00e7in \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Anayasalar hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir teminatt\u0131r. Kabul etti\u011finiz hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, bunlar\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 gibi alanlarda Anayasa; kriterler olu\u015fturan ve siyaset ile devlet y\u00f6netiminin \u201cament\u00fcs\u00fc\u201d denebilecek bir metindir.<\/p>\n\n\n\n

1876\u2019dan bu tarafa Anayasa konumuz var; bazen \u201cAnayasa konusu\u201d, bazen \u201cAnayasa sorunu.\u201d Bizde sorun k\u0131sm\u0131 daha a\u011f\u0131r bas\u0131yor. Bunun sebeplerinden biri, yap\u0131l\u0131\u015f tarz\u0131 itibar\u0131yla problemli olmalar\u0131d\u0131r. Belli bir kesim kapal\u0131 bir mek\u00e2nda bir metin haz\u0131rl\u0131yor; kat\u0131l\u0131m yok; darbelerden sonra yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in daha ba\u015ftan problemli metinler oluyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu metinlerin haz\u0131rlanmas\u0131nda, sivil toplumun, muhalefetin s\u00f6z sahibi olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemler ya\u015fand\u0131. Darbeyi yapanlar\u0131n hukuk anlay\u0131\u015f\u0131, metnin ruhunu belirledi. \u201cHer kuvvet kendi hukukunu beraberinde getirir\u201d s\u00f6z\u00fc T\u00fcrkiye ger\u00e7e\u011fine uyar. Anayasa yapma g\u00fcc\u00fcn\u00fc eline alanlar\u0131n getirdi\u011fi anlay\u0131\u015fla Anayasalar yap\u0131l\u0131nca, k\u0131sa s\u00fcre sonra yeniden Anayasa tart\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 1982 Anayasas\u0131 ise daha yap\u0131l\u0131rken bile itirazla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f, y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi g\u00fcnden itibaren tart\u0131\u015f\u0131lageldi\u011fi h\u00e2lde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren bir metindir. K\u0131smi de\u011fi\u015fiklikler var ama omurgas\u0131 ve felsefesi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bir de hukuk metinleri zaman\u0131n ruhunu yans\u0131t\u0131r. Darbelerin ve travmalar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclkede zaman\u0131n ruhu da darbecilerin anlay\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re \u015fekillenir. Bu nedenle metinler g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u015fartlar\u0131na her zaman uygun d\u00fc\u015fm\u00fcyor. 1982 Anayasas\u0131 yap\u0131l\u0131rken \u201cg\u00fcvenlik mi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fc?\u201d ikileminde, travmalar nedeniyle g\u00fcvenlik\u00e7i anlay\u0131\u015f \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131. \u201cDevlet mi birey mi?\u201d sorusunda da devletin \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir dil ve yakla\u015f\u0131m benimsendi.<\/p>\n\n\n\n

Bu y\u00fczden \u201cana kolonlar\u201d de\u011fi\u015fmedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e, de\u011fi\u015fiklikler daha \u00e7ok \u201cpencere-kap\u0131\u201d tadilat\u0131 gibi kal\u0131r. Esas mimari de\u011fi\u015fmeyince s\u0131k\u0131nt\u0131 devam eder.<\/p>\n\n\n\n

1982 Anayasas\u0131 bug\u00fcne kadar \u00e7ok kez de\u011fi\u015ftirildi ve maddelerinin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc yenilendi. Buna ra\u011fmen h\u00e2l\u00e2 darbe Anayasas\u0131 olarak nitelendiriliyor. Sizce bir Anayasay\u0131 ger\u00e7ekten sivil yapan unsur nedir? Yeni bir Anayasa yap\u0131lacaksa nas\u0131l bir dil kullan\u0131lmal\u0131? Ba\u015flang\u0131\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ve baz\u0131 maddelerde hissedilen yo\u011fun ideolojik ton ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri s\u0131n\u0131rland\u0131ran dil hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Onu s\u00f6ylemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum: Yirmiden fazla de\u011fi\u015fiklik olmas\u0131na ra\u011fmen niye h\u00e2l\u00e2 tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor? \u00c7\u00fcnk\u00fc ana kolonlar, ana mimari \u00e7ok fazla de\u011fi\u015fmedi. Sorunu s\u00f6ylemek sorunu \u00e7\u00f6zmeye yetmiyor. 1982 Anayasas\u0131, yar\u0131m asra yak\u0131nd\u0131r tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor; herkes tart\u0131\u015ft\u0131 ama varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Demek ki \u00e7\u00f6z\u00fcm noktas\u0131nda birlikte mesafe al\u0131namad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Yeni bir Anayasa yap\u0131lacaksa bug\u00fcne kadar yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n tersini yapaca\u011f\u0131z. Bu Anayasay\u0131 millet i\u00e7in yap\u0131yoruz; milletin kanaati, beklentileri, g\u00f6r\u00fc\u015fleri Anayasada yer almal\u0131. Bu da temsilciler eliyle olur; milletvekilleri, sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri ve di\u011fer toplumsal kesimler eliyle<\/p>\n\n\n\n

2011\u2019de ilk defa b\u00f6yle bir s\u00fcre\u00e7 ba\u015flatt\u0131k. Yeni Anayasa \u201ckat\u0131l\u0131mla\u201d olacaksa, ancak o zaman \u201csivil\u201d olur.<\/p>\n\n\n\n

2011 y\u0131l\u0131nda kurulan Anayasa Uzla\u015fma Komisyonu d\u00f6rt partinin e\u015fit temsille bir araya geldi\u011fi nadir \u00f6rneklerden biriydi. Yakla\u015f\u0131k 60 madde \u00fczerinde uzla\u015f\u0131 sa\u011fland\u0131 ancak s\u00fcre\u00e7 tamamlanamad\u0131. Masan\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n temel sebebi sizce ne olabilir? Oy birli\u011fi ilkesi s\u00fcreci t\u0131kad\u0131 m\u0131, yoksa \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7t\u0131 m\u0131? Toplumsal s\u00f6zle\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131ndan oy birli\u011fi zorunlu muydu?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

2011\u2019de Meclis\u2019te d\u00f6rt siyasi parti vard\u0131 ve hepsinin se\u00e7im \u00f6ncesi vaadi, \u201cyeni Anayasaya ihtiya\u00e7 vard\u0131r\u201d \u015feklindeydi. Meclis Ba\u015fkan\u0131yd\u0131m; genel ba\u015fkanlar\u0131 ziyaret ettim, destek istedim, hepsi \u201cevet\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n

Sonra \u201cbunu nas\u0131l yapmal\u0131y\u0131z\u201d sorusuna cevap arad\u0131k. T\u00fcrkiye\u2019de ilk defa, h\u00e2len \u00fcniversitelerde Anayasa hukuku dersi okutan Anayasa hukuku profes\u00f6rlerini davet ettim. Bilimi d\u0131\u015flayarak \u201cyapt\u0131k oldu\u201d mant\u0131\u011f\u0131yla olmaz. Onlardan m\u00fctalaa ald\u0131k, hepsi tutanaklara ba\u011fland\u0131 ve devlet ar\u015fivine girdi. Farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerden hocalar vard\u0131; sosyal demokrat, liberal, muhafazak\u00e2r, milliyet\u00e7i temay\u00fcller temsil edildi. Genel kanaat \u015fuydu; bu Meclis yeni Anayasa yapmaya yetkilidir ve ehliyeti vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Komisyon, partilerden e\u015fit say\u0131da \u00fcyeyle kuruldu. Peki nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015facak, kararlar nas\u0131l al\u0131nacak? Usul metnini d\u00f6rt parti ittifakla haz\u0131rlad\u0131, dolay\u0131s\u0131yla kararlar da ittifakla al\u0131nacakt\u0131, oy \u00e7oklu\u011fu olmayacakt\u0131. Bu ba\u015ftan uzla\u015fmay\u0131 zorla\u015ft\u0131rd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6ncelikler farkl\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bir madde daha vard\u0131; Anayasan\u0131n t\u00fcm\u00fcnde anla\u015fma sa\u011flanmazsa, anla\u015f\u0131lan maddeler de ge\u00e7ersiz say\u0131lacakt\u0131. Sonu\u00e7ta 60 maddede kal\u0131nmas\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck sebeplerinden biri budur.<\/p>\n\n\n\n

Yeni bir Anayasa yap\u0131lacaksa, ge\u00e7mi\u015fte neden yapamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fczerinde iyice d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir; yine yar\u0131 yolda kalmamak i\u00e7in.<\/p>\n\n\n\n

Cumhuriyet d\u00f6nemi Anayasalar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu Anayasalar\u0131 haz\u0131rlayan siyasal iradeler niye anla\u015fmad\u0131? Bu Anayasalar hangi hedeflere ula\u015ft\u0131, hangi alanlarda ba\u015far\u0131l\u0131 oldu, hangi alanlarda yetersiz kald\u0131? Ayr\u0131ca de\u011fi\u015ftirilemez ve de\u011fi\u015ftirilmesi teklif dahi edilemez maddelerin bulunmas\u0131 sizce do\u011fru mudur? Bu durum devletin ideolojik dayatmas\u0131 anlam\u0131na gelir mi?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cumhuriyet d\u00f6nemi Anayasalar\u0131, darbelerden sonra kurucu meclisler taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, darbeyi yapanlar kendi anlay\u0131\u015flar\u0131na uygun bir Anayasa yapt\u0131lar. Bu onlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir ba\u015far\u0131d\u0131r. Fakat bu metinler belli bir s\u00fcre sonra toplumda beklenen fayday\u0131 sa\u011flamad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Devlet organlar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclememesi, yarg\u0131n\u0131n zaman zaman siyasal alana m\u00fcdahale etmesi ve vesayet sistemi olu\u015fturmas\u0131 tart\u0131\u015fma konusu oldu. Yarg\u0131 ile y\u00fcr\u00fctme aras\u0131nda her zaman problemler ya\u015fand\u0131. Yarg\u0131n\u0131n g\u00f6revi hukuki denetim yapmakt\u0131r, yerindelik denetimi de\u011fil. Yerindelik denetimi yarg\u0131y\u0131 siyasalla\u015ft\u0131r\u0131r, yasaman\u0131n ve y\u00fcr\u00fctmenin yerine koyar, se\u00e7imi anlams\u0131z hale getirir. Yetki gasp\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n

Yeni Anayasa tart\u0131\u015fmalar\u0131nda ideolojik a\u00e7\u0131dan da s\u00fcrekli g\u00fcndem olu\u015fuyor; laiklik, vatanda\u015fl\u0131k tan\u0131m\u0131, de\u011fi\u015fmez maddeler, ana dilde e\u011fitim tart\u0131\u015fmalar\u0131\u2026 Bunlar \u201cyeni Anayasa\u201d ifadesinin i\u00e7ini bo\u015falt\u0131yor. Ba\u015ftan sona yepyeni bir metin diyorsak, \u201cher \u015feyin yeniden yaz\u0131lmas\u0131\u201d gibi bir imk\u00e2n da g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Realist olmak gerekir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6te yandan esas te\u015fkilat k\u0131sm\u0131nda sistem tart\u0131\u015fmas\u0131 var; parlamenter sistem mi, mevcut sistem mi? Bu tercih, fark\u0131nda olmadan 30-40 maddeyi de\u011fi\u015ftirir. Ortam siyah-beyaz kutupla\u015fmas\u0131yla ilerlerken uzla\u015f\u0131ya dayal\u0131 bir Anayasa yapma imk\u00e2n\u0131 zay\u0131fl\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalarda Anayasa olur mu olmaz m\u0131 sorusu da belirleyici.<\/p>\n\n\n\n

Anayasa Uzla\u015fma Komisyonu\u2019nda farkl\u0131 ideolojilerden gelen d\u00f6rt e\u011filim ayn\u0131 odada \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u00dclkenin ortak \u00e7\u0131karlar\u0131, sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler temelinde ortak de\u011ferlerde bulu\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn oldu mu; olduysa ne \u00f6l\u00e7\u00fcde oldu?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bir k\u0131sm\u0131nda oldu, geri kalan\u0131nda olmad\u0131; tamamlayamad\u0131k. \u0130\u015fi kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in en uzla\u015f\u0131labilir noktalardan ba\u015flayal\u0131m, basamak basamak ilerleyelim istedik. Bir yere kadar geldik, fakat komisyonun d\u0131\u015f\u0131ndaki \u015fartlar; partiler aras\u0131 ili\u015fkiler ve genel siyasi atmosfer, i\u015fi giderek zorla\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bir ba\u015fka sorun da parti i\u00e7i farkl\u0131l\u0131klard\u0131. Bir parti \u00fc\u00e7 ki\u015fi g\u00f6nderiyor ama \u00fc\u00e7\u00fc ayn\u0131 fikirde olmayabiliyor. Bir g\u00fcn gelen \u201ckabul\u201d ediyor, ertesi g\u00fcn gelen \u201cben kabul etmiyorum\u201d diyebiliyor. B\u00f6ylece ba\u015flang\u0131\u00e7taki pozitif hava giderek da\u011f\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Yarg\u0131 konusunda anla\u015fma ihtimali vard\u0131. Herkes teorik olarak \u201cyarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z olmal\u0131\u201d der ama as\u0131l problem bunun nas\u0131l temin edilece\u011fidir. Yani yarg\u0131n\u0131n y\u00f6netimi, HSK gibi konular\u2026 Orada anla\u015fabilseydik, 60 madde daha da artabilirdi.<\/p>\n\n\n\n

Yeni bir Anayasaya ihtiya\u00e7 var m\u0131? \u201cHay\u0131r\u201d demem ama \u201cyeniden ne kastetti\u011finize\u201d ba\u011fl\u0131. \u201cYeni\u201d demekle yeni olmuyor. T\u00fcrkiye\u2019nin neye ihtiyac\u0131 var; aya\u011f\u0131m\u0131z yere bass\u0131n. Ama\u00e7, vatanda\u015f\u0131n huzuru, devlet organlar\u0131n\u0131n etkin-verimli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ve hukuk devleti kanaatinin g\u00fc\u00e7lenmesi olmal\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Anayasan\u0131n 2. maddesinde T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin bir hukuk devleti oldu\u011fu belirtiliyor; ancak uygulamalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bunun pratikte tam hayata ge\u00e7medi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde yayg\u0131n kanaat var. Sizce hukuk devleti olman\u0131n temel \u015fartlar\u0131 nelerdir? Bir hukuk devleti Anayasas\u0131 nas\u0131l olmal\u0131d\u0131r? Ayr\u0131ca son d\u00f6nemlerde Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131n\u0131n uygulanmamas\u0131 ve bunun bir \u201ckriz\u201d haline d\u00f6n\u00fc\u015fmesi konusunda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mesele sadece metni yazmak de\u011fil, uygulamakt\u0131r. Metin i\u015fin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr; ondan ne anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z ve nas\u0131l uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z belirleyicidir. Hukuki metinler b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yorumla hayatiyet kazan\u0131r; yorumu da insanlar yapar.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye uzun zamand\u0131r hukuk devleti olma noktas\u0131nda ciddi travmalar ya\u015fad\u0131. Metinlerin hukuki olmas\u0131 tek ba\u015f\u0131na yetmiyor. T\u00fcrkiye\u2019de temel mevzuat \u00e7o\u011fu zaman Avrupa\u2019daki en modern metinlerle uyumludur ama uygulamada s\u0131k\u0131nt\u0131lar var deniyor. B\u00fct\u00fcn mesele uygulamada.<\/p>\n\n\n\n

Hukuk devleti, \u00f6z\u00fcnde \u201cinsan reformu\u201d ile ilgilidir; nas\u0131l insan yeti\u015ftirdi\u011finize, \u00f6nceliklerinize ba\u011fl\u0131d\u0131r. Kutupla\u015fman\u0131n oldu\u011fu bir ortamda hukuk devleti \u201cfiyakal\u0131 bir c\u00fcmle\u201d olarak kal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7mi\u015f tecr\u00fcbelerden ders \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131. Ceza hukukunun geriye y\u00fcr\u00fcmemesi gibi temel ilkeler herkes\u00e7e bilinir, ama tarihte bunun aksine \u00f6rnekler ya\u015fand\u0131. Bug\u00fcnk\u00fc tart\u0131\u015fmalar\u0131 da geriye bakarak de\u011ferlendirmek gerekir. Yol haritam\u0131z\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z tecr\u00fcbeler belirlemeli.<\/p>\n\n\n\n

Anayasaya ne yazarsan\u0131z yaz\u0131n; uygulama \u201cbize g\u00f6re-size g\u00f6re\u201d anlay\u0131\u015f\u0131na s\u0131k\u0131\u015f\u0131rsa, hukuku heba ederiz. Pozitif hukuk metinlerini \u00f6nemseyelim, ama esas mesele insan. Adalet, inanc\u0131m\u0131zda da merkez\u00ee bir kavram. Hukuk, ak\u0131ll\u0131 insanlar\u0131n i\u015fidir; ideolojik \u201cdeli g\u00f6mle\u011fi\u201d ile y\u00fcr\u00fct\u00fclemez.<\/p>\n\n\n\n

Say\u0131n Ba\u015fkan\u0131m, Anayasa yap\u0131m s\u00fcrecinde yer alm\u0131\u015f ve uzun y\u0131llar yasama faaliyetlerinde bulunmu\u015f bir siyaset\u00e7i olarak; s\u00fcrecin bir kez daha akamete u\u011framamas\u0131 i\u00e7in siyaset\u00e7ilere, hukuk\u00e7ulara ve sivil topluma verece\u011finiz en temel tavsiyeler nelerdir?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de s\u00f6ylenmedik do\u011fru kalmad\u0131; yap\u0131lmad\u0131k do\u011fru var. Tavsiyelerle olacak bir \u015fey de\u011fil. Ge\u00e7mi\u015fte bu konuda \u00e7ok kapsaml\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131ld\u0131; devlet ar\u015fivinde 30.000 sayfal\u0131k bir dok\u00fcman var. Toplumun her kesiminin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. Neden ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131k sorusunu herkes d\u00fc\u015f\u00fcnmeli; soran da, cevaplayan da, yazan-\u00e7izen de…<\/p>\n\n\n\n

Yeni bir Anayasa s\u00fcreci ba\u015flayacaksa, ge\u00e7mi\u015fte niye yap\u0131lamad\u0131 sorusunun cevab\u0131na bak\u0131p bunun tersini yapmak gerekir. Kavramlara tak\u0131lmak yerine, i\u00e7ine ne koyaca\u011f\u0131n\u0131z \u00f6nemli. K\u0131rk senedir \u201cde\u011fi\u015fsin\u201d deniyor ama tepeden t\u0131rna\u011fa de\u011fi\u015fmiyorsa, bir yerlerde yanl\u0131\u015f yap\u0131yoruz demektir. Akt\u00f6rler b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ayn\u0131; partiler farkl\u0131la\u015fsa da temel bak\u0131\u015flar\u0131n \u00e7ok de\u011fi\u015fti\u011fini zannetmiyorum. O h\u00e2lde yeniden \u201cyap\u0131ls\u0131n m\u0131 yap\u0131lmas\u0131n m\u0131\u201d tart\u0131\u015fmas\u0131ndan \u00f6nce, nerede yanl\u0131\u015f yapt\u0131k sorusunu netle\u015ftirmek gerekir. Yola \u00e7\u0131kmadan evvel haz\u0131rl\u0131k tart\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lmal\u0131; bir sonuca var\u0131labilecekse yola \u00e7\u0131k\u0131lmal\u0131.<\/p>\n\n\n

  1. Avukat, 2007-2011 y\u0131llar\u0131 Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131, 2011-2015 y\u0131llar\u0131 TBMM Ba\u015fkan\u0131 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li><\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    S\u00f6yle\u015fiyi yapan: Aziz O\u011fuzhan KARAMAN & Ramazan ACAR T\u00fcrkiye\u2019nin 1876 Kanun-i Esasi\u2019den bug\u00fcne uzanan yakla\u015f\u0131k 150 y\u0131ll\u0131k Anayasa ser\u00fcveni; Anayasalar\u0131n yap\u0131l\u0131\u015f tarz\u0131, dayand\u0131\u011f\u0131 felsefe ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn ihtiya\u00e7lar\u0131na ne \u00f6l\u00e7\u00fcde kar\u015f\u0131l\u0131k verdi\u011fi sorular\u0131n\u0131 da s\u00fcrekli g\u00fcndemde tutuyor. Say\u0131n Cemil \u00c7i\u00e7ek ile 2011 Anayasa Uzla\u015fma Komisyonu deneyimi \u00fczerinden T\u00fcrkiye\u2019nin Anayasa tecr\u00fcbesini konu\u015ftuk. Ba\u015fkan\u0131m, Kanun-i Esasi\u2019den bu yana […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":219,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"[{\"content\":\"Avukat, 2007-2011 y\u0131llar\u0131 Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131, 2011-2015 y\u0131llar\u0131 TBMM Ba\u015fkan\u0131\",\"id\":\"afa787ac-0d4e-46e1-b725-0e49310a3b1a\"}]"},"categories":[2],"tags":[17,18],"issue":[3],"class_list":["post-135","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-202604_1","tag-cemil-cicek","tag-roportaj","issue-nisan-2026"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=135"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":220,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135\/revisions\/220"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/219"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=135"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=135"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=135"},{"taxonomy":"issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fissue&post=135"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}