{"id":11,"date":"2026-04-01T06:00:42","date_gmt":"2026-04-01T03:00:42","guid":{"rendered":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/?p=11"},"modified":"2026-04-01T01:20:50","modified_gmt":"2026-03-31T22:20:50","slug":"doc-dr-vahap-coskun-yeni-bir-anayasa-yeni-bir-felsefeyle-mumkun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/?p=11","title":{"rendered":"Yeni Bir Anayasa Yeni Bir Felsefeyle M\u00fcmk\u00fcn"},"content":{"rendered":"\n

Yeni anayasa meselesi, T\u00fcrkiye\u2019nin de\u011fi\u015fmeyen g\u00fcndemlerinden biri.  Zaman zaman harareti d\u00fc\u015fse de hem siyasetin hem de akademinin ajandas\u0131nda yeni anayasa daima kendine bir yer buluyor. Hemen her se\u00e7imin \u00f6ncesinde, yeni anayasaya dair vaatler havada u\u00e7u\u015fuyor; farkl\u0131 siyasi e\u011filimleri temsil eden partiler memleketin halen askeri darbenin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan bir anayasa ile y\u00f6netilme utanc\u0131ndan kurtar\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirtiyor ve se\u00e7menlerden bunun i\u00e7in destek talep ediyorlar. Ancak her ne hikmetse, o yeni anayasa bir t\u00fcrl\u00fc yap\u0131lam\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Mevcut anayasa, \u00e7e\u015fitli vesilelerle tart\u0131\u015f\u0131lmaya a\u00e7\u0131l\u0131r. K\u00fcrt meselesi de bu vesilelerin \u00f6nde gelenidir. Bir\u00e7ok kesim, bu kadim meselenin bir hal yoluna koyulmas\u0131n\u0131n ancak yeni bir anayasayla m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131n\u0131 ifade eder. K\u00fcrt meselenin konu\u015fuldu\u011fu her zeminde anayasa da masaya yat\u0131r\u0131l\u0131r. Nitekim 1 Ekim 2024 tarihinde K\u00fcrt meselesinin \u015fiddet boyutunu \u00e7\u00f6zmek maksad\u0131yla ba\u015flayan ve farkl\u0131 siyasi hareketler taraf\u0131ndan farkl\u0131 adlarla an\u0131lan \u201c\u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcreci\u201d<\/em> ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak da anayasa konu\u015fulmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecinin yol haritas\u0131n\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in A\u011fustos-2025 TBMM\u2019de Milli Birlik, Dayan\u0131\u015fma ve Demokrasi Komisyonu kuruldu. Komisyon, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 anda vazife sahas\u0131n\u0131, yeni bir anayasa yapmak de\u011fil PKK\u2019yi silahs\u0131zland\u0131rmak i\u00e7in gerekli yasal d\u00fczenlemenin \u00e7er\u00e7evesini belirlemek olarak tayin etti. Mamafih, yeni anayasa Komisyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda da \u00f6ne \u00e7\u0131kan temalardan biri oldu.<\/p>\n\n\n\n

Komisyon\u2019un haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ortak raporun takdiminde Meclis Ba\u015fkan\u0131 Numan Kurtulmu\u015f, yeni bir anayasaya olan ihtiyac\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi. Kurtulmu\u015f\u2019a g\u00f6re; yeni bir anayasa haz\u0131rlamak Komisyon\u2019un g\u00f6rev alan\u0131nda olmamakla beraber; bu konu \u201c\u00fclkemiz i\u00e7in tehir edilemez, yerine getirilmesi gereken ortak bir \u00f6dev ve sorumluluk olarak \u00f6n\u00fcm\u00fczde durmakta\u201d<\/em> idi.<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda mer\u2019i 1982 Anayasas\u0131, 1987\u2019den ba\u015flamak \u00fczere bir\u00e7ok de\u011fi\u015fiklik ge\u00e7irdi. Baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklerin kapsam\u0131 dar, baz\u0131lar\u0131n\u0131n ise olduk\u00e7a geni\u015fti. Anayasan\u0131n kimi maddeleri y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131ld\u0131, kimi maddeleri de ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 yeniden yaz\u0131ld\u0131. Nihayetinde ortaya, orijinal versiyonundan olduk\u00e7a farkl\u0131 yeni bir metin \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ne var ki, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n ilk haliyle k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda, neredeyse tan\u0131namaz bir hale gelmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen 1982 Anayasas\u0131n\u0131n yerine yeni bir anayasa yap\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki istemler azalmad\u0131. Yar\u0131m asra yak\u0131n bir s\u00fcredir, yeni bir anayasa yapma \u00f6zlemi dinmedi.<\/p>\n\n\n\n

Peki, son olarak Meclis Ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan ertelenemez derecede hayati bir ehemmiyeti haiz bir m\u00fckellefiyet olarak nitelendirilen yeni anayasa neyi ihtiva eder? Yeni bir anayasa yapmak ne demektir? B\u00fct\u00fcn\u00fcyle yeni bir metin yazmak, yeni bir anayasa yapmak manas\u0131n\u0131 verir mi?<\/p>\n\n\n\n

San\u0131r\u0131m, vermez. Yeni bir anayasadan s\u00f6z edebilmek i\u00e7in, zann\u0131mca iki hususa dikkat etmek gerekir. \u0130lki, anayasan\u0131n nas\u0131l bir siyasi felsefenin \u00fczerine oturdu\u011fudur; e\u011fer bir anayasa eskinin felsefesini devam ettirmeyi hedeflemi\u015fse, tamam\u0131 yeniden kalem al\u0131nm\u0131\u015f olsa bile, yeni bir anayasa vasf\u0131n\u0131 kazanamaz.  <\/p>\n\n\n\n

Anayasalar\u0131n bir\u00e7ok i\u015flevi vard\u0131r. Her \u015feyden evvel bir anayasadan devlet g\u00fc\u00e7lerinin yetkilerini, s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ve birbiriyle ili\u015fkilerini belirlemesi; vatanda\u015flar\u0131n\u0131n hak ve h\u00fcrriyetlerini teminat at\u0131na almas\u0131n\u0131 ve toplumsal s\u00f6zle\u015fme olmas\u0131 hasebiyle \u201cBiz kimiz?\u201d<\/em> sorusuna kapsay\u0131c\u0131 bir cevap vermesi beklenir. Hem devlet hem de toplum i\u00e7in bir d\u00fczen \u00f6ng\u00f6ren bu yap\u0131s\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc anayasan\u0131n \u00fczerine in\u015fa edildi\u011fi siyasi ilkeler \u00f6nem kazan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu meyanda ancak 1982 Anayasas\u0131n\u0131 var eden hangi ilkelerden farkl\u0131 bir ilke demetini esas alan bir metnin yeni anayasa s\u0131fat\u0131na lay\u0131k olaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Daha a\u00e7\u0131k bir anlat\u0131mla; bir metnin yeni bir anayasa olarak kabul edilebilmesi i\u00e7in, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n devleti kutsalla\u015ft\u0131ran ve toplumu yekpare k\u0131lmay\u0131 ama\u00e7layan anti-\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc felsefesine kar\u015f\u0131 bireyin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine \u00f6ncelik veren ve toplumdaki \u00e7o\u011fulculu\u011fu tan\u0131y\u0131p geli\u015fmesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7an \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir felsefeye dayanmas\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, T\u00fcrkiye\u2019nin temel sorunlar\u0131na demokratik bir \u00e7\u00f6z\u00fcm zemini olu\u015fturmas\u0131d\u0131r. Elbette, anayasa her derde derman de\u011fildir. Anayasa m\u00fckemmel bir i\u00e7eri\u011fe sahip olsa bile, bu toplumsal sorunlar\u0131 kendili\u011finden \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fi anlam\u0131na gelmez. \u00c7ok iyi hukuki metinler bile k\u00f6t\u00fc tatbik edilebilir ve bir facia ortaya \u00e7\u0131karabilir. Dolay\u0131s\u0131yla, bir anayasa feti\u015fizmine kap\u0131lmamak gerekir. \u0130yi bir anayasadan beklenen, sorunlar\u0131n tart\u0131\u015f\u0131laca\u011f\u0131 ve m\u00fczakere edilece\u011fi demokratik ortam\u0131 yaratmas\u0131d\u0131r. Toplumsal sorunlar bu demokratik zemin \u00fczerinde \u00e7\u00f6z\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n

Yeni anayasa, K\u00fcrt meselesinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131, yol a\u00e7\u0131c\u0131 bir rol oynayabilir. Tarihsel bir\u00e7ok d\u00f6neme\u00e7ten ge\u00e7en bu meselede anayasal d\u00fczlemde \u00f6ne \u00e7\u0131kan \u00fc\u00e7 talepten bahsedilebilir: E\u015fit vatanda\u015fl\u0131k, k\u00fclt\u00fcrel haklar ve \u00e2dem-i merkeziyet\u00e7i bir y\u00f6netim. Anayasal vatanda\u015fl\u0131k esas\u0131na g\u00f6re vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n etnik ibarelerden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131, ba\u015fta anadil olmak \u00fczere k\u00fclt\u00fcrel kimlik haklar\u0131n\u0131 tan\u0131nmas\u0131 ve garanti alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, merkezden yerele daha fazla yetki devreden adem-i merkeziyet\u00e7i bir idari d\u00fczen, K\u00fcrt meselesinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde bir anahtar g\u00f6revi g\u00f6rebilir.<\/p>\n\n\n\n

Yeni bir anayasa, bu taleplerle y\u00fczle\u015fmeyi ve bunlar demokratik \u00e7er\u00e7evede kar\u015f\u0131layacak normlar\u0131 i\u00e7ermelidir. T\u00fcrkiye, her a\u00e7\u0131dan \u00e7e\u015fitlilikler bar\u0131nd\u0131ran bir \u00fclke; b\u00f6yle bir \u00fclkede toplumsal birlikteli\u011fi ve istikrar\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in anayasan\u0131n farkl\u0131 iktisadi, siyasi ve hukuki taleplere demokratik s\u00fcre\u00e7lerde alan a\u00e7mas\u0131 gerekir. Bu nitelikleri ta\u015f\u0131yan bir anayasa yapman\u0131n kolay bir i\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ancak herhalde bunun imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu da iddia edilemez. Zira T\u00fcrkiye\u2019nin k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmemesi gereken bir anaysa tecr\u00fcbesi var; iki asra varan bir anayasal devlet olma m\u00fccadelesi s\u00f6z konusu. Toplum kendi kaderini eline al\u0131p yeni bir s\u00f6zle\u015fme yapacak bir olgunlu\u011fa sahip. Siyasete d\u00fc\u015fen, m\u00fczakere ve uzla\u015fma ile hareket ederek, yeni bir s\u00f6zle\u015fme yapmak i\u00e7in toplumun \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7makt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yeni anayasa meselesi, T\u00fcrkiye\u2019nin de\u011fi\u015fmeyen g\u00fcndemlerinden biri.  Zaman zaman harareti d\u00fc\u015fse de hem siyasetin hem de akademinin ajandas\u0131nda yeni anayasa daima kendine bir yer buluyor. Hemen her se\u00e7imin \u00f6ncesinde, yeni anayasaya dair vaatler havada u\u00e7u\u015fuyor; farkl\u0131 siyasi e\u011filimleri temsil eden partiler memleketin halen askeri darbenin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan bir anayasa ile y\u00f6netilme utanc\u0131ndan kurtar\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirtiyor […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":215,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[22],"issue":[3],"class_list":["post-11","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-202604_1","tag-vahap-coskun","issue-nisan-2026"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":82,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11\/revisions\/82"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/215"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11"},{"taxonomy":"issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/ozgurcedergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fissue&post=11"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}